Làn sóng biểu tình bạo lực quét qua Pháp, Ý, Bỉ, Bồ Đào Nha và Albania giữa tháng 10/2026 đã đẩy châu Âu vào trạng thái báo động đỏ. Từ những ngòi nổ kinh tế như lạm phát, giá năng lượng và khủng hoảng nhà ở, bạo loạn đã bùng phát, làm rạn nứt niềm tin xã hội và lung lay uy tín của các chính phủ đương nhiệm. Cùng nhìn lại diễn biến căng thẳng trên các con phố châu Âu, đi tìm căn nguyên của làn sóng phẫn nộ và phân tích những hệ lụy sâu sắc đối với chính sách nội bộ của EU.

Tòa Thị chính 143 năm tuổi ở Pháp chìm trong biển lửa. Ảnh: Getty Images.

1. Ngọn lửa bùng phát, lan nhanh bao phủ Lục địa già

Từ giữa tháng 10 đến nay, tại các thành phố châu Âu đã có hàng trăm nghìn người đã xuống đường để phản đối chi phí sinh hoạt tăng cao, tình trạng thiếu nhà ở và các chính sách của chính phủ. Các cuộc biểu tình nhanh chóng leo thang thành các cuộc đụng độ bạo lực, cướp bóc và đốt phá ở một số quốc gia. Tình trạng bất ổn đã để lại những cửa hàng bị đập phá, các tòa nhà công cộng bị hư hại và nhiều phương tiện bị cháy rụi.

Tại Pháp, thành phố Limoges với ngọn lửa bao trùm tòa thị chính lịch sử. Chính quyền cho biết, số người tham gia biểu tình trên toàn quốc vào ngày 17/10 là 550.000 người, trong khi các nhà tổ chức ước tính khoảng 800.000 người. Cảnh sát Pháp đã bắt giữ gần 1.800 người và báo cáo hơn 500 sĩ quan, hiến binh và lính cứu hỏa bị thương. Một người biểu tình đã tử vong sau khi bị ngừng tim ở Paris. Carrefour báo cáo thiệt hại tại 50 cửa hàng, trong đó 20 cửa hàng bị cướp phá, với tổng thiệt hại lên tới hàng chục triệu euro. Limoges ước tính chi phí sửa chữa tòa thị chính bị hư hại do hỏa hoạn là 1 triệu euro, trong khi Bordeaux báo cáo có tới 100 cửa hàng bị cướp phá. Ngày 24/10, Pháp vẫn là tâm điểm của các cuộc biểu tình với ít nhất 410.000 người xuống đường trên toàn quốc, trong đó có khoảng 100.000 người ở Paris.

Tại Bỉ, các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn đã diễn ra ở Brussels - một trong những nước đầu tiên cảm nhận được những ảnh hưởng lan tỏa từ tình trạng bất ổn ở Pháp. Các nhóm sinh viên đã lên tiếng phản đối chi phí giáo dục tăng cao cùng những cải cách mà họ cho rằng có thể hạn chế cơ hội tiếp cận giáo dục đại học. Người biểu tình lật đổ ô tô; trong khi ở Tirana, người biểu tình ném đá và bom xăng vào cảnh sát gần Bộ Giáo dục. Cảnh sát chống bạo động ở một số thành phố đã sử dụng hơi cay và vòi phun nước để giải tán đám đông. Theo báo cáo, 45 người đã bị bắt giữ ở Liege, trong đó có 12 trẻ vị thành niên, giữa các cuộc đụng độ và thiệt hại về tài sản.

Tại Ý, các cuộc tuần hành phản đối chi phí sinh hoạt bắt đầu một cách hòa bình phản đối chi phí sinh hoạt cao ở Milan, trước khi các nhóm tách ra và đụng độ với cảnh sát ở Milan và Bologna. Phần lớn người biểu tình tuần hành ôn hòa, nhưng sau đó xuất hiện các nhóm bịt mặt, trùm kín đầu ném đá, ghế và thùng rác vào cảnh sát, phóng hỏa đồ vật trên đường và cướp phá loạt cửa hàng ở trung tâm thành phố. Những người biểu tình đeo mặt nạ ở Milan đã ném đá vào cảnh sát chống bạo động gần nhà thờ Gothic và đốt cháy các rào chắn đường phố. Đến ngày 18/10, cảnh sát Italy phải sử dụng hơi cay và vòi rồng để giải tán các nhóm người tập trung tại một quảng trường ở Milan. Theo báo cáo đã có khoảng khoảng 50 vụ bắt giữ ở Milan và 4 vụ ở Bologna, nơi 36 nhân viên thực thi pháp luật bị thương.

Tại Bồ Đào Nha, người dân biểu tình phản đối mức lương thấp, giá thuê nhà tăng cao và tình trạng thiếu nhà ở giá cả phải chăng. Hàng nghìn người đã tuần hành ở Lisbon, dựng lều tại quảng trường Rossio để nhấn mạnh cuộc khủng hoảng. Người biểu tình giương biểu ngữ yêu cầu tăng lương, tăng lương hưu, đồng thời phản đối chi phí nhà ở và nhiên liệu ngày càng đắt đỏ. Những người biểu tình cho rằng, mức lương thấp không theo kịp giá nhà ở và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, khiến nhiều người phải chật vật kiếm sống.

Tại Albania, các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn đầu đã kéo dài hơn một tuần nhằm phản đối tình trạng môi trường học tập xuống cấp, giá học phí cao, tham nhũng, thiếu việc làm và triển vọng kinh tế của chính phủ Thủ tướng Edi Rama. Đồng thời, phe đối lập cũng tập trung vào một dự án du lịch hạng sang ở bờ biển phía Nam, có liên quan đến một công ty đầu tư do con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner, thành lập. Một số cuộc đụng độ tại thủ đô Tirana đã buộc cảnh sát phải triển khai biện pháp giải tán đám đông. Các báo cáo đưa ra tổng số khác nhau về số người bị bắt và bị thương trong 5 ngày bất ổn. 7 sĩ quan đã bị đình chỉ công tác chờ điều tra về cáo buộc sử dụng vũ lực quá mức khi đối phó với đám đông biểu tình.

2. Căn nguyên bạo loạn

Làn sóng biểu tình bùng phát và chuyển thành đụng độ, bạo loạn tại một số quốc gia châu Âu (như Pháp, Ý, Bỉ, Bồ Đào Nha, Albania) giữa tháng 10/2026 bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố kinh tế, xã hội và chính trị:

Khủng hoảng chi phí sinh hoạt và lạm phát kéo dài

Giá nhiên liệu và năng lượng tăng cao: Tác động từ các xung đột địa chính trị kéo dài (như chiến sự tại Ukraine và căng thẳng ở Trung Đông) làm giá dầu diesel và năng lượng leo thang, trực tiếp đẩy chi phí vận tải và sinh hoạt lên mức kỷ lục. Giá xăng dầu tăng vọt từ khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ, làm gia tăng áp lực lạm phát.

Dữ liệu của Ủy ban châu Âu (EC) cho biết, giá trung bình một lít xăng ở Liên minh châu Âu (EU) giữa tháng 9/2026 là 2,063 euro, trong khi dầu diesel đạt 2,159 euro[1]. Cả hai nhiên liệu đều lập kỷ lục về giá, tính từ năm 2005. Theo The Guardian, trên khắp EU, giá xăng và dầu cao hơn lần lượt 24% và 38% so với cùng kỳ 2025, trong khi nhiên liệu máy bay tăng hơn 100%. Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) lạm phát năng lượng khu vực eurozone đã tăng lên 14,3% trong tháng 8, từ mức 10,3% hồi tháng 7. Giá nhiên liệu tăng vọt đã trở thành vấn đề chính trị lớn tại Pháp và Italy. Cả hai đều đối mặt với những cuộc bầu cử quan trọng vào năm tới, khi mối lo của cử tri nhiều khả năng tập trung vào chi phí sinh hoạt leo thang.

Suy giảm sức mua và an sinh xã hội: Giá cả lương thực, hàng hóa thiết yếu gia tăng trong khi tiền lương không theo kịp lạm phát, khiến đời sống người lao động và tầng lớp trung lưu bị thu hẹp đáng kể.

Theo dữ liệu Eurostat do Euronews Business phân tích, giá thực phẩm và đồ uống không cồn tại Liên minh châu Âu (EU) tăng 34% trong giai đoạn từ tháng 8/2021 đến tháng 8/2026. Trong khi đó, lượng thực phẩm có thể mua bằng một tháng lương tối thiểu trước thuế đã giảm 6% tại Malta, 5% tại Tây Ban Nha và 4% tại Pháp. Riêng tại Pháp, tính từ 2017, giá cả đã tăng 23,4%, cơ bản xóa sạch mức tăng 22,8% của tiền lương[2].

Giá cả leo thang làm suy giảm nghiêm trọng khả năng trang trải của tầng lớp lao động và trung lưu thấp, biến sự mệt mỏi trong đời sống thường nhật thành làn sóng giận dữ. Tình trạng quá tải và thiếu hụt ngân sách tại các trường học, cơ sở y tế ở các khu vực ngoại ô khoét sâu cảm giác bị lãng quên của giới trẻ. Sự bất mãn với các chính sách kinh tế - xã hội khiến lòng tin giữa công dân và bộ máy quản lý xói mòn, khiến các cuộc biểu tình an bình dễ dàng biến tướng thành đụng độ.

Tăng trưởng tiền lương (màu xanh) và lạm phát (màu đỏ) ở Pháp từ 2017 đến nay. Đồ họa: Le Monde.

Khủng hoảng nhà ở và chính sách phúc lợi

Áp lực chi phí nhà ở: Tại các đô thị lớn (như Lisbon, Paris, Milan), giá thuê nhà tăng vọt cùng sự thiếu hụt nhà ở giá rẻ tạo ra áp lực lớn lên cư dân đô thị và người trẻ. Giá thuê cao và khó tiếp cận nhà ở phù hợp khiến nhiều người trẻ phải kéo dài thời gian sống phụ thuộc hoặc chấp nhận điều kiện sinh hoạt thiếu ổn định. Những cuộc phản đối liên quan đến nhà ở tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha được báo chí quốc tế ghi nhận trong làn sóng biểu tình gần đây cho thấy vấn đề này đang trở thành một mối quan tâm xã hội đáng chú ý. Giá nhà ở tại Bồ Đào Nha đã tăng gấp đôi so mức năm 2017, tạo gánh nặng lớn đối với khả năng chi trả của người dân.

Xuống cấp dịch vụ công: Các khoản cắt giảm ngân sách hoặc cải cách chính sách công (như giáo dục, y tế) gây ra tâm lý bất bình trong giới sinh viên và người lao động.

Nguyên nhân hàng đầu gây áp lực tài khóa cho Pháp là độ tuổi nghỉ hưu sớm và tình trạng già hóa dân số, khiến ngân sách chi trả lương hưu hiện chiếm 25% tổng chi tiêu công.      Khi khả năng tiếp cận các dịch vụ như trường học, bệnh viện, giao thông công cộng và hệ thống trợ giúp xã hội... bị hạn chế, người dân phải chi thêm tiền để bù đắp những thiếu hụt. Đối với các gia đình thu nhập thấp, sự suy giảm chất lượng dịch vụ công có thể tạo ra gánh nặng kép: vừa phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao, vừa phải tự trang trải những nhu cầu thiết yếu mà hệ thống công chưa đáp ứng đầy đủ, có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.

Tâm lý bất an chính trị và bất bình xã hội

Bất bình với chính phủ: Tại một số khu vực (như Albania hay Pháp), người biểu tình cáo buộc chính quyền chậm trễ trong xử lý khủng hoảng kinh tế, thiếu minh bạch hoặc các chính sách chưa đáp ứng nguyện vọng dân sinh.

Pháp đang gánh khối nợ công 3.600 tỷ euro và đang có nguy cơ tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Đáng quan tâm hơn là lãi suất đang tăng vọt, khiến chi phí trả nợ leo thang, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã đạt 5%, cao nhất kể từ 2002. Trong cuộc thăm dò gần đây của Ipsos-BVA, tới 85% người được hỏi cho rằng Pháp đang trên đà suy thoái và 98% tỏ ra bất mãn với thực trạng đất nước hiện nay. Tại Albania, nguồn cơn ban đầu của phong trào phản đối chính phủ là tranh cãi xoay quanh dự án khu nghỉ dưỡng cao cấp có liên hệ với gia đình Tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng với đó là sự bất mãn với tình trạng tham nhũng, học phí đại học cao và điều kiện sinh hoạt xuống cấp tại các trường đại học.

Thất nghiệp và triển vọng giới trẻ:

Theo cơ quan thống kê quốc gia Pháp INSEE, tỷ lệ thất nghiệp tại Pháp tăng lên 8,3% trong quý II, tương đương 2,7 triệu người. Riêng nhóm thanh niên 15-24 tuổi, tỷ lệ thất nghiệp lên tới 21,6%. Nhóm thanh niên và sinh viên thiếu cơ hội việc làm chất lượng cao, lo ngại về tương lai u ám nên dễ bị kích động xuống đường. Kể từ cuối tháng 9, học sinh trung học phổ thông đã phong tỏa lối vào hàng trăm trường trung học trên cả nước Pháp. Những người biểu tình phản đối tình trạng thiếu giáo viên, thời khóa biểu quá tải, lớp học xuống cấp và nhiều cơ sở không đủ khả năng ứng phó với nhiệt độ ngày càng cao.

Hồi tháng 7, INSEE nhận định bất bình đẳng tại Pháp đã lên “mức cao nhất” trong gần 30 năm thống kê. Nhiều người còn chỉ trích hệ thống bất bình đẳng, trong đó xuất thân xã hội quyết định sự thành công; yêu cầu được hưởng cơ hội giáo dục như học sinh ở những nơi khác. Được biết, ở trung tâm của bất ổn thuộc tỉnh Seine-Saint-Denis, INSEE ước tính người nhập cư hoặc cư dân có cha/mẹ là người nhập cư chiếm tới 64%, cao hơn nhiều so với mặt bằng chung cả nước.

Ban đầu, sinh viên tuần hành để yêu cầu cải thiện điều kiện học tập, như sửa chữa cơ sở vật chất xuống cấp và lắp đặt thêm điều hòa trong lớp. Tiếp đến, những người khác cũng xuống đường vì bất bình vật giá leo thang và phúc lợi xã hội giảm, do chính phủ phải "thắt lưng buộc bụng" để xử lý núi nợ công 3.600 tỷ euro.

Sự can thiệp của các nhóm quá khích

Xung đột từ ôn hòa sang bạo lực: Xuất phát từ các cuộc tuần hành ôn hòa của hàng trăm nghìn người, Black Bloc (những nhóm người thường mặc đồng phục hoặc quần áo màu đen và bịt mặt trong các cuộc biểu tình nhằm che giấu danh tính) đã lợi dụng đông người để đập phá cửa hàng, cướp phá tài sản, phóng hỏa cơ sở hạ tầng và đụng độ với lực lượng chức năng.

Phản ứng dây chuyền: Mạng xã hội và hiệu ứng lan truyền khiến làn sóng phản đối nhanh chóng bùng phát từ Pháp sang các nước lân cận. Khi bạo loạn bùng phát tại Pháp, giới truyền thông thường tập trung vào góc quay của những chiếc ô tô bốc cháy, cửa kính siêu thị bị đập vỡ hay những cuộc đụng độ nảy lửa giữa thanh niên quá khích và lực lượng an ninh. Hình ảnh bị cắt khỏi bối cảnh, thông tin chưa được kiểm chứng và những lời kêu gọi quá khích dễ kích thích cảm xúc, làm gia tăng căng thẳng.

3. Góc nhìn đa chiều từ tác động của biểu tình, bạo loạn 

Làn sóng biểu tình bùng phát và chuyển thành bạo lực tại Tây và Nam Âu (Pháp, Ý, Bỉ, Bồ Đào Nha, Albania, Bỉ...) giữa tháng 10/2026 không chỉ gây thiệt hại vật chất tức thì mà còn tạo ra những hệ lụy sâu sắc trên nhiều phương diện:

Phương diện chính trị

Sự trỗi dậy của các phe phái đối lập & cực đoan:

Các đảng đối lập tìm cách tận dụng và thổi bùng sự bất mãn công khai của người dân đối với chính quyền đương nhiệm, trong bối cảnh các cuộc bầu cử then chốt sắp diễn ra tại các nền kinh tế lớn như Pháp, Ý và Tây Ban Nha.

Cảnh tượng đập phá và bạo loạn khiến đông đảo cử tri trung lưu hoảng sợ, vô tình tạo lợi thế bầu cử to lớn cho các đảng đối lập. Các cơ quan tình báo Pháp đánh giá các cuộc biểu tình bạo loạn có sự tham gia dàn dựng hoặc kích động từ đảng cực tả LFI (Nước Pháp Bất khuất), đảng lớn thứ ba trong quốc hội, lực lượng chính trị có cơ hội tiến vào vòng 2 cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào năm tới. Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cũng đổ lỗi cho nhóm cánh tả Le Poing Leve và Revolution Permanente khuyến khích bạo lực trong các cuộc biểu tình của sinh viên, ở ngoại ô Paris. Phe này tận dụng cơ hội để thúc đẩy chính sách "bàn tay sắt", chống nhập cư và hoài nghi châu Âu. Cũng có ghi nhận học sinh giăng biểu ngữ phản đối ứng cử viên tổng thống của phe cực hữu Marine Le Pen, người đang dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận.

 Suy giảm uy tín chính phủ đương nhiệm: Các lãnh đạo trung dung (như Tổng thống Emmanuel Macron tại Pháp) đối mặt với khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng khi bị coi là bất lực trong việc bảo đảm trật tự an ninh cũng như giải quyết khủng hoảng kinh tế dân sinh.

Giá cả leo thang làm suy giảm nghiêm trọng khả năng trang trải của tầng lớp lao động và trung lưu thấp, biến sự mệt mỏi trong đời sống thường nhật thành làn sóng giận dữ. Tình trạng quá tải và thiếu hụt ngân sách tại các trường học, cơ sở y tế ở các khu vực ngoại ô khoét sâu cảm giác bị lãng quên của giới trẻ.

Nhiều người dân cảm thấy tiếng nói của mình không được lắng nghe trong các chính sách lớn của chính phủ (như cải cách tuổi nghỉ hưu hay chính sách thuế). Sự bất mãn với các chính sách kinh tế - xã hội khiến lòng tin giữa công dân và bộ máy quản lý xói mòn, khiến các cuộc biểu tình an bình dễ dàng biến tướng thành đụng độ.

Gia tăng phân hóa và bất ổn thể chế: Sự bất đồng giữa chính quyền và các tổ chức công đoàn, hội sinh viên sâu sắc hơn. Tại các quốc gia như Albania, làn sóng phản đối đã đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của chính phủ đương nhiệm. Tổng Liên đoàn Lao động (CGT), một trong những công đoàn lớn nhất Pháp, cũng ủng hộ các cuộc biểu tình, kêu gọi “tăng lương và lương hưu, giảm giá cả và bảo vệ các dịch vụ công đáp ứng nhu cầu của người dân” và cho rằng bạo lực leo thang bắt nguồn từ việc chính phủ "kiên quyết từ chối đáp ứng" yêu cầu của người dân, trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao và các kế hoạch thắt lưng buộc bụng có thể ảnh hưởng đến lương hưu và tiền lương[3].

Phương diện xã hội

Khủng hoảng thế hệ trẻ & tầng lớp lao động: Hàng trăm ngàn sinh viên và người lao động xuống đường phản ánh tình trạng kiệt quệ do chi phí sinh hoạt đắt đỏ, giá nhà ở tăng vọt, hạ tầng trường học xuống cấp và triển vọng việc làm u ám. Tình trạng bất an này thúc đẩy nguy cơ "chảy máu chất xám" và tâm lý bất mãn kéo dài trong giới trẻ. Cùng ngày 18/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng về tình trạng bạo loạn ở Pháp, nhận định rằng chính sách nhập cư của Paris là nguyên nhân gây ra hỗn loạn.

Rạn nứt niềm tin và chia rẽ cộng đồng: Bạo lực, hôi của và đập phá cơ sở hạ tầng tạo ra sự phân hóa sâu sắc giữa những người biểu tình ôn hòa với các nhóm quá khích (như Black Bloc). Điều này làm suy giảm sự gắn kết xã hội và niềm tin vào các biểu tượng thể chế.

Bạo loạn khoét sâu thêm bất đồng giữa các tầng lớp dân cư, làm gia tăng sự kỳ thị, hoài nghi lẫn nhau giữa các cộng đồng sắc tộc và tôn giáo. Nhiều người dân cảm thấy tiếng nói của mình không được lắng nghe trong các chính sách lớn của chính phủ (như cải cách tuổi nghỉ hưu hay chính sách thuế), dẫn đến sự xói mòn lòng tin vào bộ máy quản lý.

Nhưng đằng sau những thước phim đầy kịch tính ấy là một thực tế lặng lẽ hơn: Nỗi khổ đè nặng lên vai những người dân thường. Thách thức chung đối với các chính quyền không chỉ là khôi phục trật tự, truy cứu trách nhiệm những người gây bạo lực và hỗ trợ các cơ sở kinh doanh bị thiệt hại, mà còn phải giải quyết những bất bình xã hội đã thúc đẩy hàng trăm nghìn người xuống đường. Nếu không giải quyết triệt để những bất ổn tích tụ, tro tàn của cuộc bạo loạn sẽ lại trở thành mồi lửa cho những đợt bùng phát tiếp theo.

Phương diện kinh tế & tài chính

Thất thu kinh tế và thiệt hại tài sản: Hàng nghìn cửa hàng bị cướp phá, hạ tầng giao thông và công trình công cộng bị hư hỏng nặng nề tại các đô thị lớn (Paris, Milan, Brussels, Liège). Chi phí bảo hiểm và ngân sách phục hồi trật tự gia tăng đáng kể. Một trường học, thư viện hay phương tiện giao thông công cộng bị hủy hoại đồng nghĩa với việc người dân mất đi những dịch vụ thiết yếu, trong khi ngân sách phải dành thêm nguồn lực để sửa chữa, khôi phục. Riêng tại Pháp, Alexandre Bompard, Chủ tịch Liên đoàn Bán lẻ và Thương mại Pháp, ước tính thiệt hại có thể lên tới vài trăm triệu euro, dù hiện chưa thể xác định con số chính xác.

Gánh nặng tài khóa đối với chính phủ: Để xoa dịu làn sóng phẫn nộ, chính phủ các nước buộc phải xem xét hoãn/hủy các khoản cắt giảm ngân sách, đồng thời bổ sung các gói trợ cấp năng lượng và nhà ở, gây áp lực lớn lên trần nợ công của EU.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tỷ lệ nợ công của Pháp sẽ tăng lên 121,8% GDP vào năm 2030, đồng thời cũng dự báo GDP Pháp tăng 0,4% năm nay, so với 0,9% hồi 2025, thuộc nhóm kém nhất eurozone. Chi phí vay nợ của Pháp hiện ở mức cao nhất kể từ năm 2002. Chính phủ càng phải dành nhiều ngân sách để trả lãi, nguồn tiền còn lại cho trường học, bệnh viện và lương hưu, những vấn đề mà người biểu tình quan tâm, càng bị thu hẹp. Điều này khiến nỗ lực đưa tài chính công của nước này trở lại quỹ đạo bền vững trở nên khó khăn hơn.

Đợt biểu tình đặt ra một thách thức chung cho các chính phủ là làm thế nào để cải thiện điều kiện sống và duy trì dịch vụ công cộng trong khi vẫn hỗ trợ các hộ gia đình và kiểm soát tình hình tài chính công đang eo hẹp. Kinh tế trưởng phụ trách châu Âu Andrew Kenningham của Hãng nghiên cứu Capital Economics (có văn phòng tại Anh, Canada và Singapore) nói với CNBC rằng "vấn đề nền tảng là các chính trị gia không thể mang lại hy vọng về một cuộc sống tốt hơn cho nhiều người châu Âu vì kinh tế tăng trưởng chậm trong khi các chính phủ đã tích lũy những khoản nợ khổng lồ, khiến họ không còn nhiều dư địa để ủng hộ chi tiêu công cao hơn hoặc giảm thuế".

Ảnh hưởng đến ngành du lịch và đầu tư: Hình ảnh bất ổn tại các thành phố lớn làm giảm sức hút du lịch quốc tế và khiến các nhà đầu tư nước ngoài thận trọng hơn.

Doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và giao hàng, người lao động bị cản trở khi đi làm, còn khách du lịch có thể phải thay đổi lịch trình. Các doanh nghiệp nhỏ thường dễ bị tổn thương hơn do nguồn dự phòng tài chính hạn chế, trong khi tiền thuê mặt bằng và nhiều chi phí cố định vẫn phải thanh toán. Ở phạm vi rộng hơn, bất ổn kéo dài có thể làm gia tăng tính khó dự đoán của môi trường đầu tư. Doanh nghiệp có thể trì hoãn kế hoạch mở rộng sản xuất khi chưa rõ chính sách sẽ thay đổi theo hướng nào.

Phương diện điều chỉnh chính sách nội khối EU

Kinh tế & ngân sách: Nâng cao ưu tiên cho các gói trợ cấp năng lượng, kiểm soát giá hàng hóa thiết yếu và nới lỏng tạm thời trần chi tiêu công để hỗ trợ người dân. Việc phối hợp chính sách cần tính đến sự khác biệt về dư địa ngân sách, cơ cấu kinh tế và mức độ chịu tác động của từng quốc gia. Các chương trình đầu tư, chuyển đổi năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh cần đi kèm cơ chế hỗ trợ những nhóm phải gánh chịu chi phí điều chỉnh. Cải cách chỉ có thể bền vững khi lợi ích dài hạn được kết nối với nhu cầu và điều kiện sống hiện tại của người dân.

Thị trường nhà ở: Thúc đẩy các chiến lược và quỹ hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội trên toàn EU nhằm giảm áp lực giá thuê tại các đô thị lớn. Cần kết hợp giải pháp trước mắt với việc mở rộng nguồn cung trong dài hạn. Phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê phù hợp với khả năng chi trả và tăng cường kết nối giao thông có thể góp phần giảm áp lực tại các đô thị. Việc quản lý thị trường nhà ở phải dựa trên đặc điểm của từng địa phương, tránh áp dụng những biện pháp đơn lẻ khi chưa đánh giá đầy đủ tác động đối với người thuê nhà, chủ sở hữu và nguồn cung.

An ninh & trật tự công cộng: Tăng cường phối hợp pháp lý và chia sẻ dữ liệu về các tổ chức quá khích; siết chặt quản lý các cuộc tụ tập có rủi ro bạo loạn.

Ngày 23/10, Pháp huy động 70.000 cảnh sát để ứng phó nguy cơ bạo loạn, đồng thời Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố trên nền tảng mạng xã hội X rằng những kẻ phá hoại, tấn công các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp, cướp bóc các tòa thị chính sẽ bị trừng phạt. Chính phủ Italia điều 500 binh sĩ tới Milan đề phòng bạo loạn.  Ngày 24/10, giới chức Albania cũng đã huy động 2.500 cảnh sát tại Tirana, hàng chục người biểu tình bị tạm giữ.

Thị trường lao động: Điều chỉnh chính sách tiền lương tối thiểu và gia tăng chính sách hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề cho thanh niên. Về dài hạn, ổn định xã hội phụ thuộc vào khả năng tạo việc làm có chất lượng và mở rộng cơ hội phát triển. Đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi việc làm, phát triển doanh nghiệp và giảm chênh lệch giữa các vùng cần được kết nối trong một chiến lược phát triển đồng bộ. Đối với người trẻ, triển vọng có việc làm ổn định và nơi ở phù hợp là những yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin vào tương lai.

Lời kết: Làn sóng bất ổn bùng phát trên khắp châu Âu đã để lại những tổn thất nặng nề không chỉ về tài sản vật chất mà cả về sự gắn kết xã hội. Một vòng luẩn quẩn có thể hình thành: khó khăn trong đời sống thúc đẩy phản ứng xã hội; bất ổn gây thiệt hại kinh tế; nguồn lực dành cho an sinh tiếp tục chịu sức ép. Ngăn chặn vòng xoáy này đòi hỏi các chính phủ xử lý đồng thời những vấn đề trước mắt và các bất cập đã tích tụ trong thời gian dài.

Đằng sau những cuộc đụng độ nảy lửa là bức tranh bế tắc về kinh tế và niềm tin suy giảm của người dân vào bộ máy điều hành. Nếu không nhanh chóng có những điều chỉnh chính sách mang tính căn cơ về giá cả, nhà ở và việc làm, mồi lửa bất mãn sẽ vẫn luôn chực chờ bùng cháy trở lại. Bài học từ đợt bạo loạn này chính là lời nhắc nhở nghiêm túc nhất dành cho EU: An ninh bền vững chỉ có thể bắt đầu từ một nền tảng an sinh xã hội vững chắc.

Nguyễn Đình Thiện

Bùi Quang Khánh

Học viên Trung đội B1D10 – T03

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. France sees another weekend of mass protests as thousands rally across Europe, Jonny Hallam, CNN, 25/10/2026.
2. Biểu tình lan rộng ở châu Âu, chính quyền huy động cảnh sát, quân đội kiểm soát tình hình, Tâm Dương, Tuổi trẻ Online, 25/10/2026.
3. Bài toán khó giải của Pháp sau sóng biểu tình, bạo loạn, Vũ Hoàng, VNExpress, 20/10/2026.
4. Biểu tình quy mô lớn lan rộng khắp các quốc gia châu Âu, Hoàng Vân, Giáo dục & Thời đại Online, 25/10/2026.
5. Bạo loạn tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ ở Pháp: Bất ổn tích tụ từ những đốm lửa nhỏ, Ngự Bình, Phụ nữ Việt Nam Online, 19/10/2026.