Bầu cử giữa nhiệm kỳ (Midterm Elections) ở Mỹ là sự kiện chính trị quy mô toàn quốc, diễn ra đúng điểm giữa chu kỳ 4 năm nhiệm kỳ Tổng thống. Cuộc bầu cử ngày 03/11/2026 không bầu Tổng thống, nhưng phạm vi ảnh hưởng trải rộng, toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 ghế Thượng viện, 36 ghế Thống đốc bang và hàng nghìn vị trí trong bộ máy lập pháp, hành pháp, tư pháp tiểu bang được đặt lên bàn cân. Đó là lý do bầu cử giữa nhiệm kỳ được xem như cuộc “sát hạch” lớn nhất đối với một Tổng thống đương nhiệm ở nửa chặng đường cầm quyền.
Hoạt động bỏ phiếu sớm đã được triển khai tại nhiều nơi - Ảnh: Getty Images
Sau hai năm với những biến động dồn dập, từ cuộc chiến thuế quan với cả đồng minh lẫn đối thủ, chiến dịch tinh gọn bộ máy liên bang, cho tới đợt đóng cửa Chính phủ dài kỷ lục cuối năm 2025, cử tri Mỹ sẽ lần đầu tiên có cơ hội bày tỏ thái độ của mình bằng lá phiếu. Kết quả của ngày 03/11 vì thế không chỉ trả lời câu hỏi ai làm chủ “Đồi Capitol”, mà còn quyết định nhịp độ của ngân sách, thuế quan, chiến tranh và hòa bình trong hai năm tới và vẽ nên bàn cờ cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.
1. Nội dung và phạm vi bầu cử
Ngày bầu cử được luật liên bang ấn định từ năm 1845 là thứ Ba đầu tiên sau thứ Hai đầu tiên của tháng 11, một quy ước có nguồn gốc từ xã hội nông nghiệp thế kỷ XIX, khi cử tri cần một ngày không trùng với ngày lễ Chủ nhật và ngày họp chợ đầu tuần để đi bỏ phiếu. Ngày nay, phần lớn các bang cho phép bỏ phiếu sớm hoặc bỏ phiếu qua thư trong nhiều tuần trước ngày bầu cử chính thức, nên trên thực tế “ngày bầu cử” đã trở thành “mùa bầu cử” kéo dài gần hai tháng.
- Cấp Liên bang (Lập pháp Quốc hội)
Quốc hội Mỹ là cơ quan lưỡng viện giữ quyền lập pháp, quyền phân bổ ngân sách và quyền phê chuẩn những quyết định hệ trọng của đất nước. Cuộc đua vào Quốc hội vì thế luôn là tâm điểm của mỗi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Thượng viện (Senate) gồm 100 ghế, mỗi bang có hai Thượng nghị sĩ với nhiệm kỳ sáu năm. Theo cơ chế xoay vòng, cứ hai năm có khoảng một phần ba số ghế được bầu lại. Năm 2026, đó là 33 ghế thuộc Nhóm 2 (Class II) theo chu kỳ thông thường, cộng thêm hai ghế bầu bổ sung do người đương nhiệm rời vị trí giữa chừng; tổng cộng 35 trên 100 ghế Thượng viện sẽ có chủ mới hoặc được xác nhận lại. Thượng viện nắm đặc quyền phê chuẩn thẩm phán liên bang, Thẩm phán Tòa án Tối cao, nhân sự Nội các và các hiệp định quốc tế - những quyền lực mà Hạ viện không có.
Hạ viện (House of Representatives) có 435 ghế, phân bổ cho 50 bang theo quy mô dân số và nhiệm kỳ của mọi Hạ nghị sĩ chỉ kéo dài hai năm. Vì vậy, dù là năm bầu cử Tổng thống hay năm giữa nhiệm kỳ, toàn bộ Hạ viện đều phải bầu lại. Hạ viện là nơi khởi xướng các dự luật về thuế và ngân sách liên bang, đồng thời nắm quyền luận tội các quan chức cấp cao, một công cụ giám sát mà phe đối lập thường xuyên viện đến khi họ kiểm soát viện này.
- Cấp bang và chính quyền địa phương
Bên cạnh cuộc đua vào “Đồi Capitol”, bầu cử giữa nhiệm kỳ còn định hình lại bộ máy chính trị tại các tiểu bang, nơi trực tiếp quyết định những chính sách sát sườn với người dân như giáo dục, y tế, an ninh trật tự, thuế tiểu bang và quy định bầu cử.
Thống đốc bang (Governors): Năm 2026 có tới 36 bang bầu người đứng đầu bộ máy hành pháp cấp bang. Thống đốc nắm quyền phủ quyết luật của tiểu bang, chỉ huy lực lượng Vệ binh Quốc gia của bang và giữ vai trò quyết định trong việc thực thi hoặc trì hoãn các chính sách liên bang tại địa phương. Trong một nước Mỹ mà quan hệ giữa chính quyền liên bang và các bang ngày càng căng thẳng, chiếc ghế Thống đốc có sức nặng không kém gì một ghế Thượng nghị sĩ.
Cơ quan lập pháp bang (State Legislatures): Hàng nghìn ghế tại Thượng viện và Hạ viện của các bang được bầu lại. Các cơ quan này thông qua luật tiểu bang và, quan trọng hơn, tham gia vẽ lại bản đồ phân chia hạt bầu cử (redistricting), công việc tưởng như kỹ thuật nhưng có thể quyết định một đảng thắng hay thua ở cả chục ghế Hạ viện liên bang trong suốt một thập kỷ.
Các chức danh hành pháp và tư pháp khác: Bộ trưởng Hành chính bang (Secretary of State - người trực tiếp tổ chức và quản lý bầu cử), Tổng Chưởng lý bang (Attorney General - người đứng đầu ngành tư pháp của bang), thẩm phán tòa án tối cao tiểu bang, thị trưởng và cảnh sát trưởng tại nhiều thành phố và hạt. Sau những tranh cãi về kết quả bầu cử trong các năm gần đây, hai vị trí Bộ trưởng Hành chính bang và Tổng Chưởng lý bang được cả hai đảng đặc biệt coi trọng.
- Các cuộc trưng cầu dân ý
Cũng trong ngày bầu cử, cử tri nhiều bang còn bỏ phiếu cho các đề án chính sách hoặc sửa đổi hiến pháp tiểu bang (ballot measures, propositions). Những chủ đề thường xuất hiện trên lá phiếu gồm: (1) quyền sinh sản và việc nạo phá thai; (2) mức lương tối thiểu và thuế suất tiểu bang; (3) cải cách luật bầu cử, như yêu cầu thẻ căn cước cử tri hay bỏ phiếu qua thư; (4) hợp pháp hóa hoặc siết chặt quản lý một số lĩnh vực xã hội. Các đề án này không chỉ có giá trị pháp lý riêng mà còn là “nam châm” kéo cử tri đi bầu, qua đó tác động gián tiếp đến kết quả của các cuộc đua vào Quốc hội.
2. Bức tranh chính trị Mỹ trước bầu cử
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 diễn ra trong bối cảnh chính trường Mỹ phân hóa sâu sắc, với thế giằng co quyết liệt giữa hai đảng ở cả hai viện Quốc hội. Kết quả không chỉ phụ thuộc vào chiến lược vận động của mỗi bên mà còn chịu tác động của các quy luật lịch sử và những chuyển động trong tâm lý cử tri.
Đảng Cộng hòa - Nỗ lực vượt qua “Lời nguyền giữa nhiệm kỳ”
Sức ép từ quy luật lịch sử: Lịch sử chính trị Mỹ ghi nhận một quy luật khá nhất quán, thường được gọi là “lời nguyền giữa nhiệm kỳ” (midterm curse): đảng nắm Nhà Trắng hầu như luôn mất ghế tại Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chỉ có vài ngoại lệ hiếm hoi, như năm 2002 khi nước Mỹ vừa trải qua sự kiện 11/9. Nguyên nhân nằm ở tâm lý cử tri: sau hai năm, những kỳ vọng ban đầu dành cho Tổng thống va chạm với thực tế, và lá phiếu giữa nhiệm kỳ trở thành kênh để bày tỏ sự thất vọng. Cử tri của đảng đối lập thường đi bầu đông hơn, trong khi cử tri của đảng cầm quyền có xu hướng ở nhà.
Năm 2010, Đảng Dân chủ của Tổng thống Barack Obama mất 63 ghế Hạ viện, thất bại nặng nề nhất của một đảng cầm quyền kể từ năm 1938. Năm 2018, Đảng Cộng hòa dưới thời ông Trump mất 40 ghế và quyền kiểm soát Hạ viện. Ngay cả năm 2022, khi “làn sóng đỏ” được dự báo rầm rộ, Đảng Dân chủ của Tổng thống Joe Biden vẫn mất Hạ viện dù chỉ thua sít sao. Giới nghiên cứu cũng chỉ ra mối tương quan rõ rệt giữa tỷ lệ ủng hộ Tổng thống và số ghế mất đi: khi tỷ lệ ủng hộ dưới 50%, đảng cầm quyền trung bình mất trên 30 ghế Hạ viện. Với tỷ lệ ủng hộ của ông Trump dao động quanh ngưỡng này trong phần lớn năm 2026, phe Cộng hòa có lý do để lo ngại.
Những tín hiệu từ các cuộc bầu cử năm 2025 càng củng cố lo ngại ấy. Trong cuộc bầu cử Thống đốc tại Virginia và New Jersey tháng 11/2025, các ứng cử viên Dân chủ đều thắng với cách biệt lớn hơn dự đoán, và trong hàng loạt cuộc bầu cử bổ sung cấp bang, phe Dân chủ thường vượt kết quả năm 2024 ở cùng địa bàn tới hơn chục điểm phần trăm. Dù bầu cử bổ sung không phải lúc nào cũng dự báo chính xác kết quả giữa nhiệm kỳ, xu hướng này cho thấy sự nhiệt tình của cử tri Dân chủ đang cao hơn phía Cộng hòa.
Với Đảng Cộng hòa, sức ép ấy càng lớn vì thế đa số của họ rất mong manh. Tại Hạ viện, khoảng cách giữa hai đảng chỉ vài ghế; tại Thượng viện, phe Cộng hòa nắm 53 ghế. Chỉ cần sẩy chân ở một vài hạt bầu cử ngoại ô hoặc một vài bang chiến địa, quyền kiểm soát Hạ viện có thể đổi chủ ngay lập tức.
Trọng tâm chiến lược và lợi thế hành pháp: Đảng Cộng hòa có trong tay những công cụ mà phe đối lập không có. Họ tập trung làm nổi bật các kết quả chính sách đã triển khai trong hai năm qua như cắt giảm thuế, siết chặt an ninh biên giới, mở rộng khai thác năng lượng nội địa và tinh gọn bộ máy liên bang, với thông điệp cốt lõi là “hãy để chúng tôi hoàn thành công việc”. Tổng thống D.Trump vẫn duy trì ảnh hưởng rất lớn đối với khối cử tri nòng cốt và sự xuất hiện trực tiếp của ông tại các cuộc mít-tinh ở những bang then chốt được kỳ vọng sẽ kéo tỷ lệ đi bầu của phe Cộng hòa lên cao. Bộ máy gây quỹ của đảng cầm quyền cũng dồi dào hơn, cho phép họ chi mạnh cho quảng cáo tại những hạt bầu cử quyết định trong các tuần cuối.
Đảng Dân chủ - khát vọng lật ngược thế cờ và sự dịch chuyển cử tri
Cơ hội từ khoảng cách sít sao: Với chênh lệch số ghế tại Quốc hội rất nhỏ, Đảng Dân chủ bước vào chiến dịch với mục tiêu rõ ràng: giành lại ít nhất một trong hai viện, trước hết là Hạ viện, nơi họ chỉ cần lật ngược một vài ghế then chốt. Giành lại Thượng viện khó hơn nhiều, bởi bản đồ các ghế bầu lại năm nay nghiêng về những bang mà phe Cộng hòa có lợi thế truyền thống.
Chiến lược tấn công và Tập trung và thông điệp kinh tế - xã hội: Chiến lược của phe Dân chủ xoay quanh chi phí sinh hoạt. Họ xoáy sâu vào nỗi lo của cử tri về lạm phát dai dẳng, giá nhà, chi phí y tế và tác động của chính sách thuế quan lên giá hàng hóa tiêu dùng, với lập luận rằng những chính sách của chính quyền đang làm người lao động nghèo đi. Song song với đó, các chủ đề quyền sinh sản, bảo vệ môi trường và dịch vụ công tiếp tục được dùng như ngọn cờ tập hợp lực lượng, nhắm vào cử tri độc lập và cử tri ngoại ô.
Những điểm sáng trong liên minh cử tri: Đảng Dân chủ ghi nhận sự ủng hộ ổn định từ các đô thị lớn và nhóm cử tri có trình độ học vấn cao. Nhưng bài học năm 2024 cho thấy liên minh ấy đang rạn nứt ở hai nhóm từng được coi là “sân nhà”: cử tri gốc Latinh và cử tri trẻ, những người đã dịch chuyển đáng kể về phía Cộng hòa. Năm nay, cả hai đảng đều dốc sức giành giật hai nhóm này, những lực lượng ngày càng linh hoạt và không còn gắn bó cố định với bất kỳ đảng phái nào. Bên cạnh đó, phe Dân chủ còn phải đối mặt với sự chia rẽ nội bộ giữa cánh tiến bộ và cánh ôn hòa về việc nên đối đầu với chính quyền quyết liệt đến mức nào.
Tình trạng phân hoá cử tri và vai trò của khối cử tri độc lập
Tâm lý cử tri và sự chia rẽ sâu sắc: Sự phân cực giữa hai phe Xanh (Dân chủ) và Đỏ (Cộng hòa) đang ở mức rất cao. Đa số cử tri trung thành của mỗi đảng đã định hình quan điểm từ lâu, khiến tập cử tri dao động trở nên rất nhỏ nhưng lại nắm vai trò quyết định.
Khối cử tri độc lập (independent voters): chiếm khoảng một phần ba cử tri toàn quốc; cùng với cử tri ngoại ô, họ được xem là “chìa khóa” của chiến thắng. Hướng đi của nhóm này phụ thuộc nhiều hơn vào đánh giá thực tế về tình hình kinh tế cá nhân trong vài tháng trước ngày bầu cử. Nói cách khác, giá xăng, giá thực phẩm và lãi suất vay mua nhà trong mùa thu 2026 có thể quyết định ai sẽ làm chủ “Đồi Capitol” trong hai năm tới.
3. Địa bàn và những trận địa then chốt của cuộc bầu cử
Cuộc chiến giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ năm 2026 không diễn ra đồng đều trên toàn bộ 50 bang. Trên thực tế, nó tập trung vào một nhóm nhỏ các bang chiến địa (swing states) và vài chục hạt bầu cử giằng co (competitive districts), nơi hai đảng dồn gần như toàn bộ nguồn lực.
Trận địa Thượng viện - Cuộc đua trên bản đồ hẹp
Thượng viện luôn là mục tiêu tối quan trọng vì cơ quan này nắm đặc quyền phê chuẩn nhân sự Tòa án Tối cao, thẩm phán liên bang và bộ máy Nội các. Trong 35 ghế bầu lại năm nay, phần lớn thuộc về những bang đã “an bài” từ trước; cuộc cạnh tranh thực sự thu hẹp vào một số điểm nóng:
Các bang Dân chủ phải gồng mình bảo vệ: Tại Georgia, Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff bước vào cuộc tái cử nảy lửa ở một bang mà ông Trump từng giành chiến thắng năm 2024, trước thách thức từ phe Cộng hòa với gương mặt nổi bật là Hạ nghị sĩ Mike Collins. Tại Michigan, ghế bỏ trống do Thượng nghị sĩ Dân chủ Gary Peters không tái cử đã trở thành cuộc đua ngang ngửa giữa ứng cử viên Dân chủ và cựu Hạ nghị sĩ Cộng hòa Mike Rogers, người từng thua sít sao chính tại bang này năm 2024.
Các bang Cộng hoà phòng thủ trước đà tấn công của Dân chủ: Tại Maine, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, đại diện duy nhất của đảng này ở vùng New England tiếp tục là mục tiêu công kích hàng đầu của phe Dân chủ. Tại North Carolina, sau khi Thượng nghị sĩ Thom Tillis tuyên bố không tái cử, cuộc đua giữa cựu Thống đốc Dân chủ Roy Cooper và cựu Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa Michael Whatley biến nơi đây thành một trong những chiến trường tốn kém nhất cả nước. Tại Texas và Iowa, phe Dân chủ đẩy mạnh tấn công vào những địa bàn vốn thuộc về Cộng hòa: làn sóng ủng hộ ứng cử viên trẻ James Talarico ở Texas và chiếc ghế bỏ trống ở Iowa khiến hai cuộc đua này rơi vào thế giằng co ngoài dự đoán.
Các ghế bầu bổ sung: Hai cuộc bầu cử đặc biệt tại Ohio (ghế cũ của Phó Tổng thống JD Vance) và Florida (ghế cũ của Ngoại trưởng Marco Rubio) cũng tạo thêm biến số, dù cả hai bang đều nghiêng về Cộng hòa.
Để giành lại Thượng viện, Đảng Dân chủ phải giữ trọn các ghế của mình và lật thêm bốn ghế, một nhiệm vụ mà ngay cả những người lạc quan nhất trong đảng cũng thừa nhận là rất khó. Mục tiêu thực tế hơn của họ là thu hẹp khoảng cách để chuẩn bị cho kỳ bầu cử 2028.
Trận địa Hạ viện - Cuộc chiến ở từng hạt bầu cử
Khác với Thượng viện tranh cử theo quy mô toàn bang, cuộc đua giành 435 ghế Hạ viện được phân định tại vài chục hạt bầu cử cạnh tranh gay gắt, phần lớn nằm ở vùng ngoại ô các đô thị lớn.
Vùng ngoại ô của các đô thị lớn: Các hạt quanh New York, Los Angeles, Philadelphia, Phoenix và khu vực Bắc Virginia là nơi tập trung những ghế “đổi màu” liên tục qua các kỳ bầu cử. Cử tri ở đây phần lớn thuộc tầng lớp trung lưu, có trình độ học vấn cao, quan tâm đến chi phí sinh hoạt và chất lượng dịch vụ công hơn là các chủ đề ý thức hệ. Họ đã từng bỏ phiếu cho Cộng hòa năm 2024 nhưng hoàn toàn có thể quay sang Dân chủ nếu thấy đời sống không khá lên.
Những ghế dễ đổi chủ nhất: Theo các tổ chức phân tích bầu cử độc lập, có khoảng hai chục ghế Hạ viện được xếp vào nhóm “cân bằng”, trong đó phe Cộng hòa phải bảo vệ nhiều ghế hơn phe Dân chủ. Đáng chú ý là những hạt mà Hạ nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm thắng cử năm 2024 nhưng ứng cử viên Tổng thống của đảng Dân chủ lại thắng ở cùng địa bàn, tập trung ở California, New York, Pennsylvania và Arizona. Ở chiều ngược lại, một số ghế Dân chủ tại các hạt nông thôn và vùng biên giới Texas, nơi cử tri gốc Latinh dịch chuyển mạnh về phía Cộng hòa năm 2024, cũng đang bị đe dọa.
Tác động của việc phân chia lại hạt bầu cử:: Điểm khác của kỳ bầu cử 2026 là cuộc chạy đua vẽ lại bản đồ hạt bầu cử giữa chu kỳ điều tra dân số. Mở màn là Texas, nơi cơ quan lập pháp do Cộng hòa kiểm soát thông qua bản đồ mới được cho là có lợi cho đảng này ở năm ghế. California đáp trả bằng cuộc trưng cầu dân ý trao quyền vẽ lại bản đồ theo hướng có lợi cho Dân chủ. Một số bang khác như Missouri, North Carolina, Ohio cũng điều chỉnh bản đồ, trong khi các vụ kiện liên quan đến bản đồ của Alabama và Louisiana vẫn tiếp diễn tại tòa án. Kết quả là khoảng 40 - 50 hạt bầu cử sẽ quyết định quyền kiểm soát Hạ viện, và hai đảng đang dồn hàng trăm triệu USD vào đúng những địa bàn ấy.
Các cuộc đua Thống đốc bang - Sự định hình quyền lực hành pháp địa phương
Sự kiện bầu cử 36 Thống đốc bang năm 2026 mang tính chiến lược dài hạn:
Các bang chiến địa quan trọng: Cuộc đua Thống đốc tại Georgia, Arizona, Wisconsin, Pennsylvania và Michigan không chỉ quyết định chính sách kinh tế - xã hội ở cấp địa phương, mà còn trực tiếp chi phối bộ máy tổ chức bầu cử của các bang này. Đây chính là những bang sẽ định đoạt cuộc bầu cử Tổng thống năm 2028 và ai nắm ghế Thống đốc sẽ có tiếng nói lớn trong việc kiểm phiếu và chứng nhận kết quả. Nhiều ghế trong số này đang bỏ trống do Thống đốc đương nhiệm hết giới hạn nhiệm kỳ, khiến cuộc đua càng khó đoán.
Xung đột chính sách bang - liên bang: Các Thống đốc thuộc phe đối lập đóng vai trò như “lá chắn” bảo vệ chính sách địa phương trước các sắc lệnh hành pháp từ Washington, từ vấn đề nhập cư, điều động Vệ binh Quốc gia cho đến phân bổ ngân sách liên bang. Vì vậy, kết quả bầu cử Thống đốc sẽ quyết định mức độ “ma sát” giữa chính quyền liên bang và các bang trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống.
Cơ quan lập pháp bang và các đề án trưng cầu: Ít được truyền thông quốc tế chú ý nhưng không kém phần quan trọng là cuộc đua giành quyền kiểm soát các cơ quan lập pháp bang, hiện đang ở thế cân bằng mong manh tại một số bang như Pennsylvania, Michigan, Arizona và Minnesota. Đảng nào nắm cả Thống đốc lẫn lưỡng viện của bang sẽ có toàn quyền quyết định về luật bầu cử, bản đồ hạt bầu cử và hàng loạt chính sách xã hội. Cùng lúc, các đề án trưng cầu dân ý về quyền sinh sản, lương tối thiểu và cải cách bầu cử tại nhiều bang được dự báo sẽ kéo thêm hàng triệu cử tri đến phòng phiếu, phần lớn trong số đó nghiêng về phía Dân chủ, theo kinh nghiệm từ các kỳ bầu cử 2022 và 2024.
4. Các kịch bản kết quả và dự báo tác động
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 sẽ trực tiếp định hình cục diện chính trị Mỹ trong hai năm còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống, quyết định tốc độ thực thi chính sách và phân định lại thế cân bằng quyền lực tại Washington.
Các kịch bản kết quả có thể xảy ra
Bài toán tác động đối với chính sách trong nước và đối ngoại
Chính sách kinh tế và ngân sách Liên Bang:
Cuộc đóng cửa Chính phủ kéo dài kỷ lục vào cuối năm 2025 cho thấy ngay cả khi một đảng nắm cả hai viện, việc thông qua ngân sách vẫn có thể bế tắc. Nếu Quốc hội rơi vào thế chia rẽ sau ngày 03/11, các cuộc thương lượng về trần nợ công và ngân sách tài khóa hằng năm sẽ trở thành những cuộc mặc cả gay gắt, với nguy cơ đóng cửa Chính phủ thường trực và kéo theo biến động trên thị trường tài chính.
Chính sách thuế và thương mại: Các gói ưu đãi thuế hoặc điều chỉnh chính sách thuế quan sẽ chịu sự soi xét kỹ lưỡng hơn từ phe đối lập nếu Đảng Dân chủ nắm ít nhất một viện. Hạ viện Dân chủ có thể dùng quyền điều trần để chất vấn tác động của thuế quan lên giá cả, qua đó tạo sức ép buộc chính quyền phải điều chỉnh.
Chính sách đối ngoại và vị thế toàn cầu:
Viện trợ và cam kết quốc tế: Việc phân bổ ngân sách cho viện trợ quân sự, viện trợ phát triển và các cam kết an ninh quốc tế phụ thuộc lớn vào quan điểm của phe đa số tại Quốc hội. Các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á vì thế theo dõi sát kết quả bầu cử để dự đoán mức độ ổn định của các cam kết từ Washington.
Thương mại quốc tế: Dù Tổng thống có quyền hạn rộng đối với chính sách thuế quan, Quốc hội vẫn nắm quyền phê chuẩn các hiệp định thương mại song phương và đa phương, đồng thời có thể ban hành luật giới hạn thẩm quyền áp thuế của hành pháp. Một Quốc hội chia rẽ sẽ khiến các đối tác thương mại của Mỹ phải tính đến kịch bản chính sách thuế quan của Washington trở nên khó dự đoán hơn.
Cột mốc định hình cuộc đua Tổng thống thứ 48 của Hoa Kỳ: Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ được xem là bước khởi động cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028. Những gương mặt thắng lớn trong các cuộc đua Thống đốc và Thượng viện năm nay sẽ bắt đầu được nhắc đến như ứng cử viên tiềm năng của cả hai đảng, trong khi những thất bại sẽ buộc mỗi đảng phải nhìn lại thông điệp và liên minh cử tri của mình.
Kịch bản nào có khả năng xảy ra nhất?
Theo giới phân tích, kịch bản khả thi nhất là Quốc hội Mỹ bị chia rẽ: Đảng Dân chủ giành lại Hạ viện còn Đảng Cộng hòa duy trì đa số tối thiểu tại Thượng viện. Với kịch bản này, tình trạng bế tắc lập pháp sẽ diễn ra, và Tổng thống D.Trump sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thông qua ngân sách và các đạo luật mới trong hai năm cuối nhiệm kỳ, buộc ông phải dựa nhiều hơn vào sắc lệnh hành pháp.
Tuy nhiên, bế tắc lập pháp không có nghĩa là chính quyền tê liệt. Lịch sử hai năm 2019 - 2020 cho thấy ông Trump từng điều hành khá hiệu quả trước một Hạ viện Dân chủ bằng cách dựa vào sắc lệnh hành pháp, quyền tùy nghi trong thực thi luật và các bổ nhiệm được Thượng viện Cộng hòa phê chuẩn. Những lĩnh vực mà Tổng thống có quyền hạn rộng như thương mại, nhập cư và đối ngoại sẽ ít bị ảnh hưởng hơn so với các lĩnh vực cần luật mới như cải cách thuế hay y tế. Mặt khác, một Hạ viện đối lập cũng có thể trở thành “cái cớ” chính trị thuận lợi: mọi khó khăn kinh tế đều có thể được quy cho sự cản trở của phe Dân chủ, một lập luận hữu ích cho Đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử 2028.
Kịch bản với khả năng trung bình là Đảng Dân chủ thắng ở cả hai viện. Khi đó, phe Dân chủ nắm toàn bộ quyền kiểm soát Quốc hội, mở hàng loạt cuộc điều tra và làm đình trệ các chính sách của Nhà Trắng. Kịch bản này đòi hỏi một “làn sóng xanh” rất mạnh, đủ để lật cả những ghế Thượng viện ở các bang nghiêng về Cộng hòa.
Kịch bản với khả năng thấp là Đảng Cộng hòa giữ nguyên cả hai viện. Điều này chỉ xảy ra nếu cử tri ủng hộ mạnh mẽ các chính sách kinh tế và biên giới của chính quyền vào phút chót, giúp phe Cộng hòa đứng vững ở các hạt ngoại ô - tức là phá được “Lời nguyền giữa nhiệm kỳ” lần thứ hai trong lịch sử hiện đại.
Lời kết
Dù kịch bản nào xảy ra, bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026 cũng sẽ để lại dấu ấn trên ba phương diện. Trước hết, đây là thước đo trung thực nhất về mức độ ủng hộ của người Mỹ đối với chính quyền Tổng thống D.Trump sau hai năm cầm quyền. Tiếp đó, kết quả bầu cử sẽ quyết định Washington trong hai năm tới vận hành theo mô hình “một đảng nắm trọn” hay “chia rẽ và kiềm chế”, từ đó chi phối mọi quyết sách từ ngân sách, thuế quan cho đến viện trợ và an ninh. Và cuối cùng, nó mở màn cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028, khi những người thắng cuộc hôm nay trở thành ứng cử viên của ngày mai.
Với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, việc theo dõi cuộc bầu cử này không chỉ để biết ai thắng ai thua, mà để hiểu nước Mỹ sẽ hành xử ra sao trên trường quốc tế trong hai năm tới: cam kết nào sẽ được giữ, chính sách nào sẽ bị đảo chiều và mức độ ổn định của đối tác quan trọng này đến đâu. Câu trả lời sẽ dần lộ diện kể từ đêm 03/11/2026, khi những lá phiếu đầu tiên được kiểm tại các hạt ngoại ô nước Mỹ.
Nguyễn Thị Hoài Thu
Nguyễn Đình Thiện