“Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đất nước ta đang đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen trong bối cảnh thế giới biến đổi nhanh chóng dưới tác động của toàn cầu hóa, cách mạng khoa học và công nghệ, và chuyển đổi số. Khát vọng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới tư duy phát triển, phát huy mạnh mẽ các nguồn lực của dân tộc và tận dụng hiệu quả các cơ hội của thời đại”[1]. Một trong những nhân tố quan trọng nhất bảo đảm thực hiện thắng lợi mục tiêu quốc gia chính là năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam. Để dẫn dắt toàn dân tộc tiến cùng thời đại, Đảng không chỉ cần một đường lối chính trị sắc bén mà cần một nền tảng văn hóa vững chắc. Văn hóa Đảng chính là cái “gốc”, là hệ “điều hành” tinh thần cốt lõi, thẩm thấu vào nhận thức, hành động của mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên. Văn hóa Đảng quyết định sự trong sạch, vững mạnh của Đảng, niềm tin của Nhân dân. Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của văn hóa Đảng, ngày 13/7/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”. Chỉ thị số 07-CT/TW chính là bản tuyên ngôn hành động, khơi dậy nguồn lực nội sinh từ văn hóa và đạo đức cách mạng, tạo động lực tinh thần to lớn để Đảng Cộng sản Việt Nam, dân tộc Việt Nam tự tin vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

          1. Luận về văn hóa Đảng trong kỷ nguyên phát triển

          Văn hóa Đảng, theo cách hiểu chung nhất, không phải là những khẩu hiệu mang tính lý thuyết suông hay những quy chế khô khan, mà chính là sự kết tinh cao đẹp nhất của trí tuệ, đạo đức và bản sắc văn hóa dân tộc. Văn hóa Đảng được tích hợp bởi một hệ thống giá trị vô hình nhưng có sức mạnh định hướng, kết tụ nên lý tưởng cách mạng cao đẹp. Sự hòa quyện chặt chẽ giữa tư tưởng chính trị vững vàng, chuẩn mực đạo đức cách mạng trong sáng, phong cách ứng xử mẫu mực và phương pháp làm việc khoa học là những giá trị đặc trưng của văn hóa Đảng. Nói cách khác, văn hóa Đảng chính là tư cách, bộ mặt tinh thần và thước đo sự trưởng thành của một Đảng cầm quyền. Văn hóa Đảng là hệ thống các giá trị tinh túy, chuẩn mực đạo đức cách mạng, nguyên tắc tổ chức nghiêm minh và hành vi ứng xử văn minh của tổ chức đảng cũng như của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trong kỷ nguyên phát triển, văn hóa Đảng không còn đóng khung trong các khái niệm trừu tượng mà được định vị lại bằng 4 hệ giá trị cốt lõi, đóng vai trò là “hệ điều hành” dẫn dắt xã hội. Cụ thể:

          Thứ nhất, hệ giá trị tư tưởng và lý tưởng cách mạng - kim chỉ nam bảo vệ Đảng từ gốc. Đây là hệ giá trị cốt lõi, định hình bản chất giai cấp và sứ mệnh lịch sử của Đảng. Hệ giá trị này được đặt trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới.

          Thứ hai, chuẩn mực đạo đức cách mạng – giá trị văn hóa của người đảng viên hiện đại. Chuẩn mực này được hiện thực hóa qua 5 tiêu chí tại Quy định số 144-QĐ/TW (Yêu nước, tôn trọng Nhân dân; Bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, hội nhập; Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; Đoàn kết, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm; Gương mẫu, khiêm tốn, học tập suốt đời)[2]. Trong kỷ nguyên mới, hệ giá trị này chính là bộ lọc nhân cách và thước đo danh dự của người cán bộ, đảng viên.

          Thứ ba, giá trị văn hóa tổ chức và nguyên tắc vận hành - nền tảng tạo nên sức mạnh. Đây là điểm khác biệt cũng là giá trị đặc trưng của văn hóa Đảng. Tập trung dân chủ được xác định là nguyên tắc tổ chức cơ bản, đảm bảo phát huy tối đa trí tuệ tập thể, quyền dân chủ của đảng viên nhưng duy trì tính thống nhất, kỷ cương cao độ trong hành động. Tự phê bình và phê bình được ví như vũ khí làm trong sạch nội bộ Đảng. Thượng tôn pháp luật và kỷ luật nghiêm minh là phương tiện tối ưu gia tăng nội lực, sức mạnh của Đảng.

          Thứ tư, giá trị văn hóa thực thi và hành động thực tiễn – “Hệ điều hành” kiến tạo phát triển. Tiếp cận tư duy đổi mới, văn hóa Đảng đề cao hiệu quả hành động. Văn hóa thực thi “Chỉ bàn làm, không bàn lùi” hướng tới kết quả đầu ra thực chất; bẻ gãy tư tưởng đùn đẩy, co cụm, sợ trách nhiệm của cán bộ. Tiêu chí “Lấy sự hài lòng của Nhân dân” làm thước đo đánh giá năng lực, danh dự và uy tín của một tổ chức Đảng được lượng hóa bằng tốc độ giải quyết hồ sơ, tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Thực hành liêm chính công vụ dựa trên công nghệ thông qua ứng dụng số hóa, công nghệ hóa (KPIs trực tuyến) để kiểm soát, giám sát khách quan hành vi ứng xử, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên.

          Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trước sức ép của bối cảnh thời đại, sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ số và không gian mạng đa chiều đang tác động trực tiếp, đa diện đến tư tưởng, lối sống của cán bộ, đảng viên, yêu cầu xây dựng văn hóa Đảng càng trở nên cấp bách và mang tính sống còn hơn bao giờ hết. Nếu không có một “bộ lọc” văn hóa đủ mạnh, tổ chức sẽ dễ bị lung lay trước các luồng thông tin độc hại, dẫn đến nguy cơ tự diễn biến, tự chuyển hóa từ bên trong. Bên cạnh đó, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực do Đảng lãnh đạo đã chuyển sang giai đoạn mới - đi vào chiều sâu, quyết liệt và triệt để hơn. Do đó, việc xây dựng văn hóa Đảng đóng vai trò như một cơ chế phòng ngừa tự thân. Chúng ta không chỉ chống bằng kỷ luật nghiêm minh của pháp luật, mà phải xây bằng sức mạnh của đạo đức và văn hóa lãnh đạo, biến các chuẩn mực liêm chính thành ý thức tự giác, thành nhu cầu văn hóa tự nhiên trong mỗi người cộng sản.

          Sự ra đời của Chỉ thị số 07-CT/TW xuất phát từ những đòi hỏi khách quan của thực tiễn xây dựng Đảng và yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Trên cơ sở tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, thẳng thắn nhìn nhận những mặt còn hình thức, hạn chế để đặt ra một tầm nhìn mới, Chỉ thị số 07-CT/TW mở rộng phạm vi học tập văn hóa, đặt nó vào trung tâm của động lực nội sinh. Đây là văn bản nâng tầm năng lực hành động của Đảng, thúc đẩy việc chuyển hóa di sản tư tưởng, đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh thành sức mạnh quản trị quốc gia hiện đại. Chỉ thị chính là lời khẳng định: Muốn đất nước phát triển bền vững, Đảng phải đi đầu bằng một nền văn hóa lãnh đạo liêm chính, kiến tạo và vượt trội.

          2. Những “bước chuyển chiến lược” trong nhận thức mới về văn hóa Đảng từ Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị

          Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị tạo nên bước ngoặt lớn cho công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng. Một định hướng mang tầm chiến lược được khẳng định thông qua hành động cụ thể, đưa văn hóa Đảng hòa nhịp sâu sắc vào kỷ nguyên phát triển mới qua bốn chuyển dịch cốt lõi.

          Thứ nhất, dịch chuyển từ quan điểm “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”. Đây là bước chuyển dịch mang tính bản lề, giải quyết triệt để những hạn chế mang tính hình thức ở giai đoạn trước. Nếu như cụm từ “làm theo” đôi khi dễ bị hiểu một cách thụ động, rập khuôn, dẫn đến tình trạng đăng ký kế hoạch thì rầm rộ nhưng chuyển biến thực tế lại mờ nhạt, thì khái niệm “thực hành” đòi hỏi một tâm thế hoàn toàn khác. Thực hành văn hóa Đảng yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác, chủ động nhập cuộc, biến các giá trị tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh thành hành động cụ thể gắn liền với công việc chuyên môn hằng ngày. Chỉ thị khẳng định “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ Nhân dân”[3]. Sự chuyển dịch này buộc toàn hệ thống chính trị phải chấm dứt căn bệnh “nói không đi đôi với làm”, chuyển từ tư duy học lý thuyết sang tư duy hành động thực tiễn. Ý chí chính trị của một đảng viên lúc này không đo bằng độ dày của bản cam kết, mà được chứng minh bằng năng lực giải quyết công việc, bằng những đóng góp thiết thực cho cơ quan, đơn vị.

          Thứ hai, bổ sung thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh” - bước đột phá nhận thức về văn hóa Đảng.

          Đây là điểm mới mang tính đột phá lý luận của Chỉ thị số 07-CT/TW. Việc nâng tầm và bổ sung thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh” như một chỉnh thể độc lập cùng với tư tưởng, đạo đức, phong cách, đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: trong kỷ nguyên phát triển của dân tộc, bên cạnh “gốc” đạo đức và “kim chỉ nam” tư tưởng, Đảng cần một phương pháp làm việc khoa học, đúng đắn để khơi thông các điểm nghẽn. “Phương pháp Hồ Chí Minh” chính là phương pháp biện chứng, duy vật lịch sử, lấy thực tiễn làm thước đo, biết nhìn nhận xu thế, triết lý “dĩ bất biến ứng vạn biến”. Áp dụng vào văn hóa lãnh đạo hiện nay, phương pháp này đòi hỏi người cán bộ phải có bản lĩnh đổi mới, tinh thần kiến tạo phát triển: Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung. Trong bối cảnh, một bộ phận cán bộ có tâm lý “né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám quyết, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”[4], việc nhấn mạnh “phương pháp” chính là giải pháp cởi trói tư duy, cổ vũ tinh thần sáng tạo, giúp người lãnh đạo có đủ công cụ và sự tự tin để đưa ra các quyết sách tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển.

          Thứ ba, “sự hài lòng của Nhân dân và doanh nghiệp” trở thành thước đo của văn hóa Đảng.

          Văn hóa Đảng cầm quyền không thể tồn tại biệt lập mà phải được soi chiếu qua tấm gương xã hội. Chỉ thị số 07-CT/TW tái khẳng định quan điểm “dân là gốc” bằng việc thiết lập một thước đo định lượng mang tính thời đại: lấy sản phẩm thực tế, chất lượng hiệu quả công việc và đặc biệt là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm tiêu chuẩn đánh giá kết quả thực hành văn hóa Đảng. Đây là bước chuyển dịch từ văn hóa “quản lý, hành chính” sang văn hóa “phục vụ, kiến tạo”. Khi người dân hay doanh nghiệp đến cơ quan công quyền, thái độ tiếp đón, tốc độ xử lý thủ tục, sự minh bạch trong giải quyết hồ sơ chính là diện mạo văn hóa của Đảng. Khi một cán bộ đưa ra lời hẹn trả kết quả, đó không còn là câu nói xã giao để yên lòng dân mà là một cam kết trách nhiệm, một biểu hiện của văn hóa Đảng. Biểu hiện này được đánh giá dựa trên những giá trị thụ hưởng đích thực mà người dân nhận được.

          Thứ tư, chú trọng kỷ luật phát ngôn và văn hóa ứng xử trên không gian mạng.

          Nhận diện sâu sắc những tác động của kỷ nguyên số, lần đầu tiên Bộ Chính trị đã đưa nội dung văn hóa ứng xử và kỷ luật phát ngôn trên không gian mạng vào một chỉ thị lớn về văn hóa Đảng. Kỷ luật phát ngôn, ứng xử văn hóa trên không gian mạng trở thành yêu cầu khắt khe buộc phải tuân thủ đối với mỗi cán bộ, đảng viên. Ngày nay, không gian mạng không còn là thế giới ảo, mà là một không gian sinh hoạt chính trị, tư tưởng của kỷ nguyên số. Do vậy, Chỉ thị số 07/CT-TW yêu cầu: “Tăng cường kỷ luật phát ngôn, văn hoá ứng xử của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng; chủ động lan toả thông tin chính thống, tích cực; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác trực diện các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc”[5]. Mỗi đảng viên phải giữ nghiêm tính kỷ luật trong phát ngôn, không được lơ là, mất cảnh giác trước các luồng thông tin xấu độc. Trên không gian mạng, văn hóa Đảng đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải là lực lượng tiên phong, chủ động ứng dụng công nghệ để đổi mới phương thức tuyên truyền giáo dục, biến không gian mạng thành mặt trận lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Mỗi đảng viên phải là một “chiến sĩ” thiết lập nên những “vùng xanh văn hóa”, đấu tranh phản bác kịp thời các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch. Đây là nhận thức rất mới, phản ánh tư duy quản trị hiện đại, gắn kết chặt chẽ trách nhiệm chính trị của người cộng sản với sự an toàn, văn minh của môi trường văn hóa số quốc gia.

          Tóm lại, văn hóa Đảng Cộng sản Việt Nam là hệ thống các giá trị tư tưởng, đạo đức, nguyên tắc tổ chức và phong cách làm việc được hình thành, tích lũy trong quá trình lãnh đạo cách mạng, được kết tinh từ văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong kỷ nguyên phát triển của dân tộc, văn hóa Đảng giữ vai trò hạt nhân, vị trí dẫn đường và là gốc rễ vững chắc để bảo vệ, xây dựng Đảng từ gốc. Văn hóa Đảng hiện nay được định vị như một “hệ điều tiết” chính trị, quyết định năng lực quản trị, tốc độ thực thi chính sách và niềm tin của Nhân dân. Tầm quan trọng chiến lược này trước hết được thể hiện ở việc xây dựng “hệ miễn dịch xã hội” và “lá chắn mềm” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trước sự bùng nổ của không gian số và trí tuệ nhân tạo (AI), văn hóa Đảng chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “phòng ngự, chống đỡ” sang “chủ động kiến tạo”. Đồng thời, văn hóa Đảng đặt cơ sở, nền tảng cho văn hóa công vụ và kỷ luật thực thi nghiêm minh, xóa bỏ tư tưởng đùn đẩy, né tránh bằng phương châm hành động thực tiễn “Chỉ bàn làm, không bàn lùi”, lấy sự hài lòng của Nhân dân làm danh dự sống còn. Văn hóa Đảng hòa quyện trong văn hóa dân tộc, kết thành nguồn năng lượng nội sinh vô hạn, đưa Việt Nam tự tin vững bước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển của dân tộc./

Thượng tá Nguyễn Tuyết Lan

Trưởng khoa Triết học và CNXHKH, Học viện Chính trị CAND

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương – Hội đồng Lý luận Trung ương, Tài liệu chuyên đề Nhiệm vụ, giải pháp xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam, giáo dục khoa học và công nghệ theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà nội 2026
2. Bộ Chính trị (2024), Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/05/2024 về Chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
3. Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
4. Bộ Chính trị (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/07/2026 về Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
5. Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam (2026), Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/02/2026 về Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
6. Ban Biên tập (2026), Nhiều điểm sáng trong thực hiện văn hóa Đảng, văn hóa công vụ, Nền tảng quảng bá Việt Nam - Vietnam.vn.