Bài viết luận giải nội hàm của thành tố “Trung thành nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” do Bộ Công an phát động; khẳng định trung thành là phẩm chất chính trị, đạo đức cốt lõi; sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp tiếp tục củng cố, phát huy phẩm chất trung thành của lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới.

1. Trung thành là khái niệm có lịch sử trong đời sống chính trị - xã hội, gắn liền với mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người và các giá trị mà họ tôn thờ, bảo vệ. Ở nghĩa phổ quát, trung thành được hiểu là một lòng, một dạ gắn bó, kiên định, không thay đổi đối với một mục tiêu, lý tưởng, tổ chức, hay một chủ thể chính trị nhất định. Trung thành được kiểm nghiệm không chỉ ở thái độ hay lời nói, mà trước hết và chủ yếu ở hành động thực tiễn, đặc biệt trong những hoàn cảnh khó khăn, thử thách, hoặc đứng trước những quyết định đòi hỏi phải lựa chọn giữa một bên là lợi ích cá nhân, một bên là sự hy sinh vì cái chung, tập thể.

Dưới góc độ ngôn ngữ học, Từ điển tiếng Việt giải thích trung thành là “một lòng gắn bó, không thay đổi, không phản bội”. Cách tiếp cận này cho thấy đặc trưng cốt lõi của trung thành thể hiện ở hai phương diện. Một là, trung thành mang tính nhất quán và bền bỉ, không dao động trước những biến động của hoàn cảnh. Hai là, trung thành hàm chứa sự lựa chọn có ý thức và tự nguyện, mà không phải là phục tùng mù quáng hay lệ thuộc hình thức. Chính vì vậy, trung thành không là trạng thái cảm tính nhất thời, mà là phẩm chất chính trị, đạo đức được hình thành, tôi luyện và khẳng định trong suốt quá trình nhận thức và hành động thực tiễn của chủ thể.

Trong lĩnh vực chính trị, trung thành luôn được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, bởi nó quyết định sự bền vững của hệ thống chính trị và sức mạnh của các tổ chức cách mạng. Đối với lực lượng vũ trang nhân dân, trung thành không chỉ là một yêu cầu về chính trị, đạo đức, mà là nguyên tắc tồn tại, điều kiện tiên quyết bảo đảm cho lực lượng vũ trang thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, trung thành hàm ý không hướng đến một cá nhân nào mà là trung thành với Đảng, Nhà nước, Tổ quốc, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; là sự thống nhất giữa mục tiêu chính trị và hành động thực tiễn trong mọi hoàn cảnh.

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, phá hoại sự nghiệp cách mạng của dân tộc bằng những thủ đoạn hết sức tinh vi, xảo quyệt, yêu cầu giữ vững và phát huy mạnh mẽ lòng trung thành - phẩm chất chính trị, đạo đức cốt lõi của lực lượng Công an nhân dân trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trước yêu cầu đó, Bộ Công an đã phát động phong trào thi đua “Ba nhất”: “Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất” trong toàn lực lượng. Trong đó, thành tố “Trung thành nhất” đặt ở trung tâm, giữ vai trò trụ cột. Nếu “Kỷ luật nhất” tạo nền nếp, kỷ cương, thì “Trung thành nhất” bảo đảm phương hướng chính trị đúng đắn, cơ sở để lực lượng Công an nhân dân kiên định mục tiêu, lý tưởng. “Trung thành nhất” bao gồm 7 nội hàm như sau:

Một là, luôn phấn đấu hy sinh cho lý tưởng của Đảng và mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, lợi ích chung của Đảng, Nhà nước và của nhân dân lên trên hết, trước hết; luôn giữ vững bản lĩnh, khí tiết của người Công an cách mệnh, thống nhất giữa tư tưởng và hành động, hết lòng cống hiến phục vụ nhân dân, vì Đảng, vì dân mà hy sinh quên mình và gương mẫu trong mọi việc.

Nội hàm này khái quát một cách tập trung nhất bản chất chính trị của trung thành cách mạng, được tiếp cận trên hai phương diện gắn bó chặt chẽ với nhau. Trung thành với lý tưởng của Đảng và lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc. Đây là sự lựa chọn chính trị mang tính nguyên tắc, thể hiện ở việc đặt lợi ích của Đảng, Nhà nước và nhân dân lên trên, lên trước lợi ích cá nhân. Lực lượng Công an nhân dân phải kiên định mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, coi đó là chuẩn mực cao nhất để soi chiếu mọi suy nghĩ và hành động, đồng thời được kiểm nghiệm thông qua sự hy sinh và tính gương mẫu. Cùng với đó, việc nhấn mạnh yêu cầu giữ vững bản lĩnh, khí tiết của người Công an cách mạng, thống nhất giữa tư tưởng và hành động cho thấy trung thành không chỉ là niềm tin chính trị mà còn là phẩm giá, sự kiên định trước mọi khó khăn, thử thách hay cám dỗ của cuộc sống.

Hai là, tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tận tâm, tận lực, nỗ lực cống hiến không ngừng vì dân tộc và Tổ quốc, vì dân, vì Đảng, vì thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu chiến lược 100 năm và các mục tiêu “hoà bình, ổn định, phát triển bền vững, chất lượng cao, nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân”, giữ vững an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.

Nội hàm này chỉ rõ nền tảng tư tưởng của phẩm chất trung thành và mối quan hệ trực tiếp, biện chứng của trung thành về tư tưởng với trung thành trong hành động cách mạng. Đối với lực lượng Công an nhân dân, trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là yêu cầu về nhận thức lý luận, mà còn là điều kiện đảm bảo phương hướng chính trị đúng đắn trong thực thi quyền lực nhà nước về bảo vệ an ninh, trật tự. Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở để lực lượng Công an nhân dân giữ vững bản lĩnh chính trị.

Ba là, kiên quyết bảo vệ đường lối của Đảng, bảo vệ sự trong sạch và vững mạnh của tổ chức Đảng; chống mọi tư tưởng và hành động sai trái với đường lối, chính sách của Đảng, mọi âm mưu và hành động chống phá Đảng, Nhà nước.

Nội hàm này thể hiện rõ bản chất chính trị và tính chiến đấu của phẩm chất trung thành. Trung thành với Đảng không chỉ dừng lại ở niềm tin hay sự tuân thủ thụ động, mà phải được kiểm nghiệm bằng thái độ và hành động kiên quyết trong bảo vệ chủ trương, đường lối của Đảng. Với Công an nhân dân, đây là nhiệm vụ mang tính đặc thù, bởi Công an nhân dân vừa là lực lượng vũ trang trọng yếu, vừa là lực lượng trực tiếp tham mưu, tổ chức thực hiện và bảo vệ chủ trương, đường lối chính trị của Đảng, Nhà nước không chỉ ở bình diện đấu tranh bên ngoài, mà phải được tiến hành thường xuyên, liên tuc, nghiêm túc, trách nhiệm bên trong từng cá nhân và nội bộ của tổ chức. Mọi biểu hiện dao động, mơ hồ về lập trường tư tưởng, né tránh đấu tranh hoặc thỏa hiệp với cái sai đều là sự suy giảm lòng trung thành.

Bốn là, tôn trọng và chấp hành nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tự phê bình và phê bình; tích cực rèn luyện đạo đức, phẩm chất cách mạng, không ngừng nâng cao năng lực hành động cách mạng để thực hiện ngày càng tốt hơn nhiệm vụ được giao; ra sức phấn đấu để được đứng trong hàng ngũ của Đảng, thực hiện lý tưởng của Đảng.

Nội hàm này cho thấy mối quan hệ hữu cơ giữa trung thành với tổ chức Đảng. Trung thành không tồn tại ngoài tổ chức, mà gắn với tổ chức, được bảo đảm và phát huy thông qua việc tôn trọng, chấp hành nghiêm các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng. Trong đó, nguyên tắc tập trung dân chủ giữ vai trò then chốt, bảo đảm sự thống nhất ý chí và hành động của mỗi tổ chức Đảng và trong toàn lực lượng, khắc phục xu hướng tùy tiện cá nhân hoặc cục bộ, bè phái. Cùng với đó, việc thực hiện nghiêm nguyên tắc tự phê bình và phê bình là biểu hiện sinh động của trung thành với tổ chức và lý tưởng của Đảng. Thông qua tự phê bình và phê bình, cán bộ, chiến sỹ có điều kiện tự soi, tự sửa, hoàn thiện bản thân, giữ vững phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng, phấn đấu thực hiện tốt nhất chức trách, nhiệm vụ được giao.

Năm là, tích cực tham gia xây dựng Đảng, không ngừng củng cố đoàn kết thống nhất trong nội bộ; kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của đồng chí, đồng đội; kiên quyết chống thói hoang phí, xa hoa, giả dối, “nói mà không làm”; tuyệt đối không tư thù, tư lợi, bè phái, trù dập, vì cảm tình riêng, lợi ích riêng mà gây ra bất bình đẳng, bất công trong cơ quan, đơn vị.

Nội hàm này tiếp cận trung thành từ phương diện quan hệ nội bộ và văn hóa công vụ. Trung thành không chỉ hướng ra bên ngoài, mà phải được thể hiện ở cách mà mỗi cán bộ, chiến sỹ ứng xử trong cơ quan, đơn vị, với đồng chí, đồng đội. Đoàn kết thống nhất là điều kiện sống còn của lực lượng Công an nhân dân; vì vậy, mọi biểu hiện suy thoái, cá nhân chủ nghĩa, bè phái, vụ lợi đều trực tiếp làm xói mòn nền tảng của lòng trung thành. Việc kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện “nói mà không làm”, giả dối, hoang phí không chỉ nhằm giữ gìn kỷ luật, kỷ cương, mà còn là để bảo vệ giá trị đạo đức cách mạng, bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong nội bộ. Trung thành được đề cập ở nội dung này đòi hỏi sự công tâm và tinh thần trách nhiệm cao, đặt lợi ích chung của tập thể lên trên mọi quan hệ, lợi ích cá nhân.

Sáu là, giữ lời hứa, thẳng thắn, thật thà, trung thực, sẵn sàng nhận lỗi; tôn trọng, ủng hộ, hỗ trợ đồng đội, tận tâm và hết lòng trong mọi cam kết; làm hết việc chứ không hết giờ; tuyệt đối không lợi dụng các kẽ hở, thiếu sót để trục lợi và kịp thời tham mưu bịt kín sơ hở, thiếu sót.

Nội hàm này cụ thể hóa trung thành ở cấp độ đạo đức công vụ và văn hóa nghề nghiệp. Trung thành không chỉ là sự kiên định chính trị, mà còn được biểu hiện qua sự trung thực, trách nhiệm và liêm chính trong từng hành vi công tác. Việc sẵn sàng nhận lỗi, giữ lời hứa trong mọi cam kết phản ánh tinh thần dám chịu trách nhiệm trước tổ chức và nhân dân - một biểu hiện quan trọng của trung thành. Yêu cầu không trục lợi và chủ động tham mưu khắc phục sơ hở không chỉ là vấn đề đạo đức cá nhân, mà còn là tiêu chí đánh giá mức độ trung thành với lợi ích chung và sự trong sạch của Công an nhân dân.

Bảy là, có ý chí vươn lên, sáng tạo, tận tuỵ trong công tác chiến đấu, tích cực đưa ra các sáng kiến, ý tưởng sáng tạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc. Hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Người trung thành nhất là tấm gương sáng về sự cống hiến.

Nội hàm cuối cùng của “Trung thành nhất” khẳng định trung thành phải được đo bằng hiệu quả công việc và kết quả công tác cụ thể. Ý chí vươn lên và tinh thần sáng tạo cho thấy trung thành không phải là bằng lòng, an phận, mà là động lực thúc đẩy mỗi cán bộ, chiến sỹ không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, chiến đấu. Việc nhấn mạnh hình ảnh “người trung thành nhất là tấm gương sáng về sự cống hiến” cho thấy trung thành có sức lan tỏa, có khả năng truyền cảm hứng và dẫn dắt tập thể. Trung thành vì thế không chỉ là phẩm chất cá nhân, mà còn là giá trị tập thể, góp phần hình thành bản lĩnh, uy tín và sức mạnh tổng hợp của lực lượng Công an nhân dân.

3. Thời gian tới, để chuyển hóa từng nội hàm này thành chuẩn mực nhận thức, hành vi và kết quả công tác của mỗi cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân, theo chúng tôi cần thực hiện có hiệu quả một số giải pháp sau:

Thứ nhất, việc phấn đấu hy sinh vì lý tưởng của Đảng, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và lợi ích chính đáng của nhân dân lên trên hết, trước hết cần được nuôi dưỡng bằng giáo dục chính trị, tư tưởng có chiều sâu. Trung thành phải được nhận thức như một sự lựa chọn chính trị mang tính nguyên tắc, gắn với danh dự và trách nhiệm, lòng tự trọng bản thân, tự tôn nghề nghiệp của người cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân. Thông qua việc làm rõ mối quan hệ giữa lý tưởng của Đảng và lợi ích thiết thực của nhân dân, người cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân sẽ hình thành động cơ trong sáng, tinh thần sẵn sàng cống hiến, hy sinh và sự gương mẫu trong thực thi nhiệm vụ.

Thứ hai, sự trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cần được củng cố như nền tảng tư tưởng chi phối mọi hoạt động của lực lượng Công an nhân dân. Điều này đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ việc học tập lý luận chính trị theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, giúp cán bộ, chiến sỹ không chỉ “thuộc bài”, mà phải “hiểu sâu sắc”, hình thành “niềm tin”, và ý thức “vận dụng” nguyên lý khoa học cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tác, chiến đấu, bảo vệ Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Thứ ba, tinh thần kiên quyết bảo vệ đường lối của Đảng và sự trong sạch, vững mạnh của tổ chức phải được thể hiện bằng hành động chủ động, thường xuyên và có chiều sâu. Lực lượng Công an nhân dân cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, thực sự trở thành “thanh kiếm” và “lá chắn thép” trong bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, không chỉ bằng các biện pháp nghiệp vụ, mà còn thông qua việc phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện lệch lạc ngay từ trong nội bộ, không để phát triển thành nguy cơ gây bất ổn về chính trị.

Thứ tư, việc tôn trọng và chấp hành nghiêm các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, đặc biệt là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình, phê bình cần được hiện thực hóa bằng nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và kỷ luật sinh hoạt Đảng. Khi sinh hoạt chi bộ thực sự thẳng thắn, xây dựng sẽ trở thành môi trường dân chủ, tạo ra không gian quan trọng để rèn luyện, thử thách và củng cố phẩm chất trung thành của mỗi cán bộ, chiến sỹ.

Thứ năm, xây dựng đoàn kết nội bộ và đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống phải được coi là yêu cầu xuyên suốt trong công tác xây dựng Đảng trong Công an nhân dân và xây dựng lực lượng Công an nhân dân. Việc kiên quyết loại bỏ các biểu hiện bè phái, cục bộ, tư lợi, thiếu công tâm trong sử dụng cán bộ không chỉ nhằm giữ gìn kỷ cương tổ chức, mà còn trực tiếp bảo vệ giá trị trung thành, củng cố niềm tin và sự thống nhất trong mỗi đơn vị.

Thứ sáu, những chuẩn mực về trung thực, trách nhiệm, liêm chính trong công vụ cần được cụ thể hóa thành văn hóa làm việc của Công an nhân dân. Việc đề cao tinh thần giữ lời hứa, sẵn sàng nhận lỗi, “làm hết việc chứ không hết giờ” phải đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực, đánh giá cán bộ dựa trên kết quả thực chất và mức độ tận tâm, qua đó ngăn ngừa hiệu quả các hành vi lợi dụng kẽ hở để trục lợi.

Thứ bảy, ý chí vươn lên, tinh thần sáng tạo và tận tụy trong công tác cần được khuyến khích, bảo vệ và lan tỏa bằng cơ chế đánh giá, sử dụng cán bộ phù hợp. Thông qua việc giao nhiệm vụ khó, nhiệm vụ mới, khuyến khích sáng kiến, cải tiến, có thể kiểm nghiệm một cách thực chất bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và mức độ trung thành của cán bộ, chiến sỹ. Việc nhận diện người trung thành nhất không phải qua lời nói, mà bằng kết quả công tác cụ thể và sức lan tỏa tích cực trong tập thể./.

Nguyễn Yến Thanh

Đại tá, TS, Trưởng khoa, Học viện Chính trị Công an nhân dân

Nguồn Tạp chí Lý luận chính trị CAND

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, các tập 4, 6, 11, 15, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Bộ Công an (2025), Phát động phong trào thi đua “Ba nhất” trong Công an nhân dân.

4. Ban Chấp hành Trung ương (2021), Quy định số 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021 về những điều đảng viên không được làm, Hà Nội.