1. Một tháng bảy nữa lại về. Tháng bảy đầu tiên của kỷ nguyên phát triển mới với dấu ấn rất thành công của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhưng cũng là tháng bảy mang nặng nỗi khắc khoải của hàng vạn gia đình liệt sĩ mong ngóng tìm người thân.  “Chiến tranh kết thúc đã lâu/ Các anh, chị vẫn ở đâu chưa về?”. Xót đau lắm khi nhìn vào những con số thống kê: Toàn quốc, khoảng 1,2 triệu liệt sĩ đã hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh. Đã quy tập hơn 900.000 hài cốt liệt sĩ. Còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy, hiện vẫn đang nằm rải rác ở các chiến trường xưa, rừng sâu hoặc nước bạn (Lào, Campuchia). Có gần 300.000 hài cốt đã được đưa vào nghĩa trang nhưng bia mộ ghi đậm hàng chữ “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”[1]. Tìm thấy các anh, các chị, nhưng chưa thể gọi tên. Đau xót gì hơn khi ngày lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc hào hùng khí thế “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, các anh, các chị có tên, có tuổi, có quê hương bản quán, có thông tin người thân, nhưng ngày trở về, chỉ ngậm ngùi gọi chung hai từ “liệt sĩ”. Hơn 3.200 nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước, có bao nghĩa trang có hàng bia mộ như vậy? Chỉ biết, riêng “Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 đã có tới 5.929 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin”[2]. Tuổi thanh xuân của các anh, các chị đã hiến dâng trọn vẹn cho đất nước. Khúc ca thống nhất vang vọng lưu mãi hành trình tuổi 20. Tuổi 20 dừng lại trong lòng sông Thạch Hãn, trên thành cổ Quảng Trị, trong chiến trường Khe Sanh, Đường 9, Ngã ba Đồng Lộc, dọc theo tuyến đường Trường Sơn… Đất mẹ Việt Nam đã ôm trọn tuổi 20.

                   Máu nhuộm loang, đây dòng sông Thạch Hãn

                   Xương trắng vùi dưới đáy nước mênh mông

                   Tuổi hai mươi dừng lại khắc khoải trông

                   Ngày đất nước Bắc Nam liền một dải.

          2. Chiến tranh đã lùi xa. Trên mảnh đất chi chít hố bom, đậm màu chết chóc năm nào, một màu xanh trải dài, phủ khắp. Sức sống trỗi dậy mãnh liệt hòa nhịp trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, kỷ nguyên của “Hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc”, một kỷ nguyên được bồi đắp từ chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

          Diện mạo đất nước đang thay đổi với tốc độ nhanh, lẹ. Sự chuyển mình của hạ tầng kiến trúc, đô thị qua hàng loạt công trình trọng điểm quốc gia như hệ thống đường cao tốc Bắc - Nam, sân bay quốc tế (như Long Thành), các tuyến đường sắt đô thị, những tòa nhà chọc trời, khu đô thị thông minh, hiện đại, đến cuộc cách mạng về cơ sở hạ tầng nông thôn… Vị thế Việt Nam trên trường quốc tế gia tăng. “Chỉ số phát triển con người (HDI) được cải thiện rõ rệt, tăng 14 bậc, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm phát triển cao. Chỉ số hạnh phúc năm 2025 xếp thứ 46/143 quốc gia, tăng 33 bậc so với năm 2021”[3]. Những thành tựu đó, được xây trên nền khát vọng độc lập, tự do, đất nước hùng cường được đắp đổi bằng xương, máu của bao thế hệ. Tâm tình gửi trọn câu ca:

                             “Nước non một gánh chung tình,
                   Nhớ người nằm xuống cho mình sống vui”.

                             “Máu đào đổ xuống cỏ cây,
                   Núi sông liền một dải, trời mây rạng ngời”.

          3. Không thể để thời gian làm phai mờ ký ức. Không thể để 300.000 ngôi mộ mãi ghi hàng chữ: Liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Mệnh lệnh trái tim đã kích hoạt “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Đây là chiến dịch được Ban Chỉ đạo quốc gia chính thức phát động từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, theo Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Chiến dịch tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ: rà soát, chuẩn hóa dữ liệu; đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập trong và ngoài nước; tăng cường giám định ADN, kết nối ngân hàng gene thân nhân với dữ liệu hài cốt liệt sĩ[4].

          Xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, lực lượng Công an nhân dân đã nhanh chóng triển khai hoạt động thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Trên tinh thần đó, lực lượng công an mở đợt cao điểm diện rộng, triển khai kế hoạch thu nhận mẫu ADN từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027 đồng loạt trên toàn quốc. Dự kiến lấy khoảng 250.000 mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội trực tiếp phối hợp với công an các đơn vị địa phương tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm. Toàn bộ dữ liệu ADN thu giữ từ thân nhân liệt sĩ sẽ được đồng bộ, đối khớp dữ liệu để tìm ra danh tính chính xác cho các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Tập trung thu nhận ADN thân nhân, số hóa hồ sơ và chuẩn bị tốt nhất các điều kiện hạ tầng công nghệ. Với tinh thần “Gần dân nhất”, các cán bộ, chiến sĩ công an cơ sở đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” để lập danh sách, đối chiếu thông tin thân nhân liệt sĩ. Trên cơ sở nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các thân nhân liệt sĩ, lực lượng Công an đã phối hợp với các đơn vị có liên quan khẩn trương bố trí, sắp xếp lực lượng, tận tình hướng dẫn người dân thực hiện đầy đủ các thủ tục, đảm bảo quá trình thu nhận mẫu sinh phẩm ADN được tiến hành nhanh chóng, hiệu quả, an ninh, an toàn. Không quản ngại khó khăn, các chiến sĩ công an lội suối, băng rừng, mang thiết bị đến tận giường bệnh để lấy mẫu sinh phẩm cho các cụ già yếu, quyết không bỏ sót, không chậm trễ. Vì “Chậm ngày nào là có lỗi với lịch sử, với liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ” ngày đó. Để hoạt động lấy mẫu sinh phẩm ADN hiệu quả, công an các đơn vị, địa phương tổ chức các điểm lấy mẫu lưu động tại nhà văn hóa, có xe đưa đón tận nơi cho người cao tuổi. Đồng thời ứng dụng kết quả của Đề án 06 với dữ liệu dân cư “đúng, đủ, sạch, sống”, nên việc rà soát đúng đối tượng huyết thống trực hệ bên ngoại được thực hiện chính xác tuyệt đối. Việc kết nối thông tin gen trực hệ giữa thân nhân và mẫu sinh phẩm ADN từ các phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin là điểm mấu chốt giúp rút ngắn hành trình đưa các anh, các chị trở về với gia đình, dòng họ.

          Theo thống kê ban đầu, đến thời điểm hiện tại, Bộ Công an đã thu nhận khoảng 53.000 mẫu sinh phẩm, đồng bộ gần 18.000 dữ liệu và bước đầu xác định danh tính 25 liệt sĩ[5]. Kết quả này đã hiện thực hóa hy vọng, thắp sáng ngọn lửa niềm tin tìm lại người thân liệt sĩ, đồng thời trả lại tên cho anh. Mỗi cái tên được tìm lại là một gia đình được an lòng, là sự tri ân trọn vẹn nhất của thế hệ hôm nay. Đó cũng là đạo lý làm người của dân tộc Việt Nam. “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, là hành trình nhân văn “Đền ơn đáp nghĩa”.

          Chiến tranh đã đi qua. Đất nước đã đổi thay. Nguồn sống đang bừng trỗi mãnh liệt. Kỷ nguyên phát triển mới đang hứa hẹn những bước tiến đột phá về một quốc gia giàu mạnh, hưng thịnh, hạnh phúc. Nhưng trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam luôn ghi đậm những hình ảnh của bao thế hệ nối tiếp bảo vệ đất nước, hành trình tri ân, do đó, chưa bao giờ có điểm dừng. Chiến dịch thu nhận mẫu sinh phẩm ADN để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin đang tiếp nối mạch nguồn tri ân ấy. Cùng nhân dân cả nước, lực lượng Công an nhân dân đang viết tiếp cuộc tìm kiếm thầm lặng từ mệnh lệnh trái tim, từ tinh thần của phong trào thi đua Ba nhất. “Gần dân nhất” và vì Nhân dân phục vụ, vì danh dự, tấm lòng người lính./

Thượng tá Nguyễn Tuyết Lan

Trưởng khoa, Học viện Chính trị CAND

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tài liệu tuyên truyền những thành tựu nổi bật của đất nước trong 5 năm 2021 – 2025, Công văn số 528-CV/BTGDVTW, ngày 25/3/2026.
2. https://baochinhphu.vn/lay-mau-giam-dinh-5929-phan-mo-liet-si-tai-nghia-trang-liet-si-quoc-gia-duong-9-102260605161806226.htm
3. https://nhandan.vn/bao-dam-co-so-du-lieu-ve-liet-si-mo-liet-si-nghia-trang-liet-si-dung-du-sach-song-post956104.html
4. https://m.tapchiqptd.vn/vi/chinh-sach-quan-doi/quyet-tam-tim-kiem-quy-tap-3000-hai-cot-liet-si-trong-nam-2026-26450.html