Nghiên cứu lý luận là công việc quan trọng, được Đảng, Bác Hồ luôn chú trọng, tổ chức thực hiện trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Đánh giá về vai trò của lý luận, trên cơ sở kế thừa, phát triển sáng tạo những quan điểm khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, Bác cho rằng, lý luận được hiểu là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc đấu tranh, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành kết luận, rồi đem nó chứng minh với thực tế. Người khẳng định: “Lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với thực tiễn, lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”[1]. Lý luận chân chính chính là nhân tố then chốt giúp cụ thể hóa, phát triển và tổng kết thực tiễn; đồng thời “soi đường” để tổ chức các hoạt động thực tiễn. Đảng ta nhấn mạnh, nhiệm vụ chủ yếu của công tác lý luận trong giai đoạn hiện nay là phải tăng cường nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ một số vấn đề về Đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta và những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình đổi mới; không ngừng phát triển lý luận, đề ra đường lối và chủ trương đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, khắc phục một số mặt lạc hậu, yếu kém của công tác nghiên cứu lý luận. Công tác lý luận đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng; góp phần phát triển, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và thông qua đó, góp phần hiện thực hóa, đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Thực tiễn chứng minh, hệ thống các quan điểm của Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là cái bất biến, không phải là phù hợp, đúng với mọi quốc gia, tổ chức, thời kỳ. Hệ thống tri thức khoa học đó cũng luôn cần phải được nghiên cứu, điều chỉnh sắp xếp, vận dụng cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, tình hình cụ thể. Điển hình như, chính Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã nghiên cứu thấm nhuần, vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo nhất chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của cách mạng Việt Nam, từ đó lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đánh thắng thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, đưa đất nước ta đến đài vinh quang, non song thu về một mối.

Hiện nay, bối cảnh tình hình trong nước, khu vực và thế giới có nhiều diễn biến mau lẹ, khó lường. Hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế chủ đạo nhưng các cuộc chiến tranh, xung đột tôn giáo, sắc tộc, dân tộc vẫn tiếp diễn. Tội phạm, các hoạt động khủng bố quốc tế, các thách thức đe dọa an ninh phi truyền thống, an ninh năng lượng, an ninh môi trường, nguồn nước, biến đổi khí hậu vẫn diễn ra… Cùng với đó, các thế lực thù địch, phản động, số cơ hội chính trị tiếp tục tiến hành chống phá, sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn hòng nhằm làm suy yếu sự lãnh đạo của Đảng, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, trong đó có việc tập trung chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tương Hồ Chí Minh. Điều này đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ cần phải tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giảng dạy, nghiên cứu lý luận, góp phần nâng cao nhận thức và chuyển biến thành hành động cách mạng cụ thể của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang nhân dân để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Chính vì thế, việc nghiên cứu lý luận góp phần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, đưa Nghị quyết của Đại hội XIV sớm đi vào thực tiễn là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, đặt ra đối với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị.

Công an nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân, làm nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, là lực lượng tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, Nhà nước và Nhân dân, chỉ biết còn Đảng thì còn mình, càng cần thiết phải sớm nghiên cứu, triển khai, thực hiện có hiệu quả nội dung, tinh thần văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an, các học viện, trường Công an nhân dân cần sớm tổ chức nghiên cứu, chắt lọc các nội dung của Văn kiện Đại hội XIV để đưa vào giảng dạy, đào tạo, bồi dưỡng.

Tiếp tục quán triệt tinh thần đổi mới toàn diện, đồng bộ giáo dục và đào tạo, gắn với chuyển đổi số và cập nhật kịp thời những quan điểm, chủ trương mới trong Văn kiện Đại hội XIV, thực sự đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, thời gian tới, công tác nghiên cứu lý luận gắn với chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Công an nhân dân cần tập trung trên các hướng sau:

Một là, tổ chức nghiên cứu tư duy lý luận mới của Đảng về tăng cường đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Công an nhân dân. Đảng ta xác định lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Công an nhân dân. Tuy nhiên, trong xu hướng mới, trong kỷ nguyên số, cần nghiên cứu, bổ sung, phát triển đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả phương thức lãnh đạo của Đảng gắn sát, thiết thực với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp,  phù hợp với các mô hình tổ chức đảng trong Công an nhân dân Việt Nam theo Quy định số 343-QĐ/TW, ngày 23-7-2025 của Bộ Chính trị về tổ chức đảng trong Công an nhân dân Việt Nam.

Hai là, tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, phát triển quan điểm của Đảng ta về bảo đảm an ninh phi truyền thống, vấn đề an ninh con người, quyền con người, quyền công dân; xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh. Đảng ta xác định con người là trung tâm trong quá trình phát triển. Do đó bảo đảm an ninh con người gắn với bảo đảm an sinh xã hội là vấn đề xuyên suốt trong thực hiện chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm công bằng xã hội, từ đó đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ đối với lực lượng Công an nhân dân trong bảo đảm an ninh, trật tự, góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, thực hiện hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về lĩnh vực này.

Ba là, tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn những vấn đề liên quan đến đường lối đổi mới của Đảng, trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; về công tác công an trong bảo vệ đường lối đổi mới của Đảng; về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, về định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế thị trường. Vai trò, trách nhiệm các chủ thể trong hệ thống chính trị và Nhân dân, trong đó có vai trò, trách nhiệm của Công an nhân dân bảo vệ định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế thị trường.

Bốn là, nghiên cứu, tìm, phát hiện, phòng, ngừa, đấu tranh với các âm mưu, thủ đoạn, hoạt động “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch. Từ đó đề xuất biện pháp, cách thức tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhất là nền tảng tư tưởng, lý luận. Tiếp tục đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch; nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Để chống phá sự nghiệp cách mạng, đổi mới của Đảng, Nhà nước ta, trong bối cảnh nước ta đang thực hiện quá trình đổi mới, mở rộng hợp tác, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; các thế lực thù địch, phản động sử dụng những âm mưu, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó truy vết, nhất là trên không gian mạng. Chính vì thế, cần tiếp tục nghiên cứu, tìm biện pháp, cách thức ngăn chặn, đấu tranh phản bác cho hiệu quả.

Năm là, nghiên cứu, bổ sung, phát triển lý luận xây dựng Đảng, xây dựng  lực lượng Công an nhân dân. Lý luận xây dựng lực lượng Công an nhân dân với tư cách là một bộ phận quan trọng của khoa học công an, bao gồm các tri thức thuộc lĩnh vực công tác xây dựng lực lượng được thể hiện trong hệ thống các quan điểm, nguyên lý, quy luật, phạm trù, khái niệm cơ bản và những mối liên hệ bản chất bên trong của công tác xây dựng bộ máy tổ chức và cán bộ trong Công an nhân dân; chế độ đãi ngộ và chính sách hậu phương trong Công an nhân dân; công tác xây dựng Đảng, xây dựng các đoàn thể quần chúng trong Công an nhân dân; công tác giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng trong Công an nhân dân; công tác chính trị, tư tưởng trong Công an nhân dân; vấn đề xây dựng Đảng về đạo đức trong Công an nhân dân gắn với nghiên cứu, làm sâu sắc hơn nội hàm Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân.

Nghiên cứu, bổ sung, phát triển, hoàn thiện lý luận chính trị Công an nhân dân; vai trò của lý luận chính trị Công an nhân dân trên từng mặt, từng lĩnh vực của sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm; đối ngoại Công an nhân dân…

LÊ THANH HOÀI

Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ,

Viện trưởng Viện Khoa học chính trị Công an nhân dân