Bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội ngày càng nặng nề, phức tạp. Các thế lực thù địch tăng cường chống phá bằng nhiều phương thức tinh vi; mặt trái kinh tế thị trường tác động mạnh đến tư tưởng, lối sống; tội phạm phi truyền thống phát triển nhanh. Trước những thách thức đó, việc củng cố, rèn luyện và phát huy chuẩn mực đạo đức cách mạng trong lực lượng CAND có ý nghĩa chiến lược, góp phần xây dựng lực lượng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”.

Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt bảo vệ an ninh quốc gia; đấu tranh phòng, chống âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và Nhân dân. Những năm qua, Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an luôn chú trọng xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh về đạo đức, gắn với trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, coi đó là nền tảng và yếu tố đặc biệt quan trọng bảo đảm thắng lợi cho mọi hoạt động công tác, chiến đấu của lực lượng Công an nhân dân (CAND). Trong đó, chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ chiến sĩ CAND giữ vai trò quan trọng đối với các mặt công tác công an, nhất là góp phần củng cố, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và xây dựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Bộ Công an tổ chức tổng duyệt Lễ xuất quân và diễn tập các phương án bảo vệ an ninh, trật tự phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: Báo CAND

1. Chuẩn mực đạo đức cách mạng - nội dung cốt lõi trong nền tảng tư tưởng của Công an nhân dân

Đạo đức cách mạng là hệ thống giá trị phản ánh bản chất giai cấp công nhân, lý tưởng cộng sản, tinh thần yêu nước và truyền thống nhân văn của dân tộc Việt Nam. Chuẩn mực đạo đức cách mạng là những giá trị, nguyên tắc, quy tắc ứng xử nhằm định hướng hành vi của cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động của đời sống chính trị, xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”(1). Người đã để lại nhiều di huấn quý báu định hướng cho sự phát triển, trưởng thành về các mặt của lực lượng CAND, trong đó có Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân Việt Nam về “Tư cách người Công an cách mệnh”, hàm chứa nội dung vô cùng sâu sắc, phong phú, thể hiện đầy đủ ý nghĩa cách mạng và khoa học, lý luận và thực tiễn, phẩm chất và năng lực của người cán bộ, chiến sĩ CAND.

Đối với CAND, đạo đức cách mạng được cụ thể hóa trong Lời thề danh dự, Sáu điều Bác Hồ dạy CAND, Điều lệnh CAND và các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Chuẩn mực đạo đức của lực lượng CAND là hệ thống các tiêu chuẩn sống, chiến đấu, công tác và học tập dựa trên các chuẩn mực về chính trị, pháp luật, đạo đức, văn hoá, con người Việt Nam. Đây là gốc của văn hoá ứng xử Công an nhân dân. Có thể nói chuẩn mực đạo đức cách mạng của lực lượng CAND được xây dựng trên cơ sở kế thừa truyền thống của dân tộc Việt Nam; quan điểm của chủ nghĩa nhân đạo cộng sản; tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách, đạo đức người Công an cách mạng “Công an của ta là Công an nhân dân, vì nhân dân phục vụ và dựa vào nhân dân mà làm việc”. Chuẩn mực đạo đức của Công an nhân dân Việt Nam bam hàm những nội dung cơ bản sau: Trung với nước, hiếu với dân; yêu thương con người; chủ động, kỷ cương, trách nhiệm, tận tuỵ vì an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân; nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, kiên quyết, mưu trí, dũng cảm bảo vệ an ninh Tổ quốc; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; tinh thần quốc tế trong sáng; bản lĩnh chính trị vững vàng, suốt đời trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn coi đạo đức cách mạng là “gốc” của người cán bộ, đảng viên, là tiêu chuẩn quan trọng quyết định sức mạnh của tổ chức và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh:“Có tài mà không có đức là người vô dụng; có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”. Chính vì vậy, thực hiện chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ chiến sĩ CAND trong công tác Công an đóng vai trò vô cùng quan trọng, nó không chỉ giúp cho mỗi người cán bộ, chiến sĩ hoàn thiện bản thân theo các giá trị chuẩn mực “Chân - Thiện - Mỹ”, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ công tác được giao mà còn góp phần làm cho hình ảnh của lực lượng đẹp hơn, gần gũi hơn trong lòng nhân dân, góp phần làm đẹp thêm hình ảnh đất nước và con người Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh nhân văn, thân thiện.

          2. Thực trạng rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân hiện nay

Hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, thực hiện chuẩn mực đạo đức cách mạng, trực tiếp là học tập và làm theo Sáu điều Bác Hồ dạy CAND chính là nguồn động lực, cội nguồn sức mạnh để lực lượng CAND vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, thực sự trở thành “thanh bảo kiếm”, “lá chắn thép” bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND tận tụy, nhân văn, vì Nhân dân phục vụ, góp phần tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng CAND với các lực lượng xã hội khác nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội; củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết với Nhân dân. 

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII nhận định tình hình thế giới và trong nước có cả thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới nặng nề, phức tạp hơn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong khi đó, các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh âm mưu “diễn biến hòa bình” hòng chống phá cách mạng Việt Nam. Cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những nhân tố đe dọa đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Do đó, Đảng ta xác định phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, có quyết tâm chính trị cao, dự báo chính xác, kịp thời diễn biến của tình hình, chủ động ứng phó kịp thời với mọi tình huống, Đảng xác định xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên là nhiệm vụ then chốt. Điều này thể hiện xuyên suốt trong nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng như: Chỉ thị số 05 về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; Quy định số 37 về những điều đảng viên không được làm; Nghị quyết số 12/NQ-TW (ngày 16/3/2022) về xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và gần đây nhất là Quy định số 144 (ngày 9/5/2024) về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

Lực lượng CAND luôn xác định công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và rèn luyện đạo đức cách mạng là nhiệm vụ trọng tâm, giữ vai trò nền tảng trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, chiến sĩ. Quán triệt tinh thần đó, Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an đã ban hành và triển khai nhiều văn bản quan trọng nhằm tăng cường xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh về đạo đức và kỷ luật, như: Chương trình hành động số 08-CTr/ĐUCA và Hướng dẫn số 11-HD/ĐUCA(X11) thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII; Thông tư số 27/2017/TT-BCA (22/8/2017) quy định về quy tắc ứng xử của Công an nhân dân; Nghị quyết số 14 ngày 8/11/2022 về tiếp tục xây dựng Cơ quan điều tra của CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại…Trên cơ sở các chủ trương đó, toàn lực lượng CAND đã triển khai nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo và hiệu quả trong giáo dục chính trị, tư tưởng và rèn luyện đạo đức, như: học tập Sáu điều Bác Hồ dạy CAND; phong trào “Vì an ninh Tổ quốc”; Cuộc vận động “Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ”; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác và quản lý cán bộ.

Trước sự vận động, phát triển không ngừng của yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tuyệt đại đa số cán bộ, chiến sĩ yên tâm công tác, thể hiện tinh thần trách nhiệm, vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận cán bộ, chiến sĩ CAND do thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không tuân thủ kỷ luật công tác, quy định pháp luật, thiếu tự trọng nghề nghiệp đã sa ngã trước những cám dỗ, lôi kéo của tội phạm và các phần tử xấu; có nhận thức, suy nghĩ, hành động đi ngược lại với truyền thống anh hùng, vẻ vang của CAND Việt Nam. Các thế lực thù địch lợi dụng điều này tìm cách bôi nhọ, đả phá uy tín lực lượng CAND.

Thực trạng trên đã và đang đặt ra cho lực lượng CAND những yêu cầu, nhiệm vụ hết sức nặng nề trong việc giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ Tổ quốc: “Lực lượng Công an phải có chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa giữ cho được an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tiếp tục chấn chỉnh tổ chức, kiện toàn bộ máy tinh, gọn, mạnh… Xây dựng tổ chức, xây dựng lực lượng, xây dựng con người trong sạch, gương mẫu, liêm chính, đừng vì chức, vì quyền, vì tiền mà làm việc xấu; nội bộ phải đoàn kết, không để mất uy tín, danh dự Công an nhân dân, vì danh dự là thiêng liêng, cao quý” (2).

3. Giải pháp nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân hiện nay

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “… đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng các giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt, đồng bộ để ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ” (3). Để triển khai nghiêm túc và hiệu quả các quan điểm, chủ trương của Đảng; đồng thời xây dựng đạo đức người CAND trong tình hình mới, việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ theo tư tưởng, tấm gương và phong cách Hồ Chí Minh cần được đặc biệt chú trọng. Trong thời gian tới, Công an các đơn vị, địa phương và mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an phải tập trung làm tốt những nhiệm vụ công tác trọng tâm sau đây:

Một là, thống nhất về nhận thức, xây dựng đạo đức của người CAND là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, lâu dài của lực lượng CAND và của mỗi cán bộ, đảng viên, chiến sĩ CAND, đặt trong chỉnh thể thống nhất với xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức dựa trên nền tảng của đạo đức xã hội, đạo đức cách mạng, đạo đức của Đảng, của lực lượng vũ trang nhân dân, đồng thời trên cơ sở kế thừa truyền thống đạo đức nhân văn của dân tộc và văn hóa, văn minh nhân loại. Nhận thức sâu sắc việc xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, chiến sĩ CAND luôn đi liền với tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, tham nhũng, lãng phí, các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong hệ thống chính trị và trong nội bộ, trong những năm qua, Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an, cấp ủy, thủ trưởng Công an các đơn vị, địa phương luôn kết hợp giữa “xây” và “chống”, “lấy giữ vững bên trong là chính”. Đây là yêu cầu, nhiệm vụ cấp bách, khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải kết hợp đồng bộ giữa định hướng, phương châm với biện pháp, giải pháp đồng bộ, toàn diện từ Trung ương đến cơ sở, từ lãnh đạo, chỉ huy đến cán bộ, chiến sĩ với lộ trình, bước đi thích hợp, coi trọng phương pháp giáo dục, thuyết phục, nêu gương; giữa xây dựng, giáo dục đạo đức cách mạng với siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nêu cao ý thức “thượng tôn pháp luật”, tích cực xây dựng, nghiêm chỉnh chấp hành và bảo vệ Hiến pháp.

Hai là, mỗi cán bộ, chiến sĩ CAND không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, tích cực trau dồi, rèn luyện đạo đức cách mạng, với lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội. Xây dựng chuẩn mực cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư của mỗi cán bộ, chiến sĩ CAND, trong đó, việc cấp thiết là xây dựng đạo đức hành động, hướng tới Nhân dân và vì Nhân dân. Thực tiễn đã chứng minh rằng, ở đâu tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên gương mẫu, đi đầu trong hành động theo phương châm “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh” thì ở đó tổ chức đảng mạnh, phong trào quần chúng lên cao.

Ba là, cấp ủy đảng các cấp, người lãnh đạo đơn vị phải thường xuyên quan tâm, bồi dưỡng đạo đức, lối sống cho cán bộ, chiến sĩ; làm tốt chức trách, nhiệm vụ của mình, khi được phân công, giao nhiệm vụ phải tận tâm, tận lực, đặt lợi ích của cơ quan, tập thể đơn vị lên trên hết. Lãnh đạo các cấp trong CAND cần quan tâm đổi mới nội dung, hình thức giáo dục, bồi dưỡng nâng cao nhận thức về đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ. Cấp uỷ đảng các cấp cần chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Quy định số 144-QĐ/TW về “Chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, kịp thời ban hành Kế hoạch số 221-KH/ĐUCA, ngày 22/10/2024 về triển khai thực hiện Quy định số 144-QĐ/TW, ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

Bốn là, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải ra sức học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và sáu điều Bác dạy CAND, lấy đó làm thước đo, kim chỉ nam cho mọi hành động. Mỗi cán bộ, chiến sĩ, đảng viên CAND cần thường xuyên trau dồi, tự giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng, ý thức pháp luật, tích cực học tập, nâng cao trình độ hiểu biết và năng lực công tác, chiến đấu, coi đó là tiêu chuẩn không thể thiếu trong đánh giá phẩm chất, năng lực cán bộ. Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, tư tưởng trung bình chủ nghĩa, lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện “tự diễn biến, tự chuyển hóa”.

Năm là, chú trọng nêu gương những người tốt, việc tốt, lấy nhân tố tích cực để đẩy lùi tiêu cực; đồng thời, phê phán, đấu tranh với những những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, vô trách nhiệm, vụ lợi cá nhân, vi phạm những chuẩn mực đạo đức, lối sống. Chủ tịch Hồ Chí Minh thường dạy: “Một tấm gương sống còn hơn trăm bài diễn văn tuyên truyền”(4). Thường xuyên xây dựng và nhân rộng gương điển hình tiên tiến về thực hiện nâng cao đạo đức cách mạng trong Công an các đơn vị, địa phương. Tích cực xây dựng văn hoá, lan toả hình ảnh đẹp của lực lượng Công an trong quần chúng Nhân dân, đặc biệt là trong giao tiếp, ứng xử, giải quyết thủ tục hành chính. Tăng cường mối quan hệ gắn bó mật thiết với Nhân dân; tích cực tổ chức, tham gia các diễn đàn, hội nghị đóng góp ý kiến xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh.

Kết luận

Nâng cao đạo đức cách mạng của cán bộ, chiến sĩ CAND theo tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay, cùng với hệ thống những tiêu chí, quy định đặt ra cho mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân phải phấn đấu vươn lên trưởng thành về mọi mặt, để CAND thực sự là chỗ dựa tin cậy vững chắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong giữ gìn trật tự an ninh Tổ quốc. Chuẩn mực đạo đức cách mạng là “gốc rễ” hình thành bản lĩnh, phẩm chất và phong cách của mỗi cán bộ, chiến sĩ CAND.Việc tiếp tục rèn luyện, củng cố và phát huy những chuẩn mực đạo đức cách mạng không chỉ góp phần xây dựng lực lượng CAND “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, mà còn là yếu tố bảo đảm vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới./.

Thiếu tá, ThS Trần Thị Thảo

 Khoa LSĐ&TTHCM, T03

TÀI LIỆU THAM KHẢO

(1) Hồ Chí Minh (2011): Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, t.5,  tr. 292

(2) Ban Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương, Cho ý kiến về dự thảo các văn kiện và công tác nhân sự trình Đại hội Đảng bộ Công an lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, ngày 21/9/2020.

(3) Đảng Cộng sản Việt Nam (2021): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, t.II, tr. 236

(4) Hồ Chí Minh toàn tập (1995), Tập 1. H. Nxb. Chính trị quốc gia, tr. 552.

(5) Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.